✦ دیوان حافظ شیرازی ✦
غزل 206 حافظ؛ پیش از اینت بیش از این اندیشه عشاق بود
متن کامل شعر، پخش صوت، معنی غزل و تعبیر آن
موضوع اصلی: یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا
مطالعه آرام غزل حافظ
بیتها را در صفحهای خلوت، با اندازه دلخواه و حالت شب بخوانید.
متن غزل شماره 206 حافظ
پخش صوت غزل
برای شنیدن شعر، پخش را انتخاب کنید
پیش از اینت بیش از این اندیشه عشاق بود
مهرورزی تو با ما شهره آفاق بود
یاد باد آن صحبت شب ها که با نوشین لبان
بحث سر عشق و ذکر حلقه عشاق بود
پیش از این کاین سقف سبز و طاق مینا برکشند
منظر چشم مرا ابروی جانان طاق بود
از دم صبح ازل تا آخر شام ابد
دوستی و مهر بر یک عهد و یک میثاق بود
سایه معشوق اگر افتاد بر عاشق چه شد
ما به او محتاج بودیم او به ما مشتاق بود
حسن مه رویان مجلس گر چه دل می برد و دین
بحث ما در لطف طبع و خوبی اخلاق بود
بر در شاهم گدایی نکته ای در کار کرد
گفت بر هر خوان که بنشستم خدا رزاق بود
رشته تسبیح اگر بگسست معذورم بدار
دستم اندر دامن ساقی سیمین ساق بود
در شب قدر ار صبوحی کرده ام عیبم مکن
سرخوش آمد یار و جامی بر کنار طاق بود
شعر حافظ در زمان آدم اندر باغ خلد
دفتر نسرین و گل را زینت اوراق بود
خلاصه تعبیر این غزل
غزل 206 با مطلع «پیش از اینت بیش از این اندیشهٔ عشاق بود» بر محور یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا می‌چرخد. لحن آن خاطره‌انگیز، مهرطلب و رندانه است و باید تفاوت صدای شاعر با نتیجه‌گیری قطعی درباره آینده را حفظ کرد.
بیت 1، با تصویر «یاد مهر و توجه پیشین»، می‌گوید: «پیش از اینَت بیش از این اندیشهٔ عُشّاق بود / مِهرورزیِ تو با ما شُهرهٔ آفاق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
بیت 2، با تصویر «گفت‌وگوی صمیمانه شبانه»، می‌گوید: «یاد باد آن صحبتِ شب‌ها که با نوشین لبان / بحثِ سِرِّ عشق و ذکرِ حلقهٔ عُشّاق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
بیت 3، با تصویر «قدمت پیوند در خیال عاشق»، می‌گوید: «پیش از این کاین سقفِ سبز و طاقِ مینا بَرکِشند / مَنظَرِ چشمِ مرا ابرویِ جانان طاق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
بیت 4، با تصویر «پیمان پایدار دوستی»، می‌گوید: «از دَمِ صبحِ ازل تا آخرِ شامِ ابد / دوستی و مِهر بر یک عهد و یک میثاق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
بیت 5، با تصویر «نیاز و اشتیاق متقابل»، می‌گوید: «سایهٔ معشوق اگر افتاد بر عاشق چه شد؟ / ما به او محتاج بودیم او به ما مشتاق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
بیت 6، با تصویر «برتری خوش‌خویی بر زیبایی ظاهری»، می‌گوید: «حُسنِ مَه رویانِ مجلس گرچه دل می‌بُرد و دین / بحثِ ما در لطفِ طبع و خوبیِ اخلاق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
بیت 7، با تصویر «توکل و بی‌نیازی از خوان قدرت»، می‌گوید: «بر درِ شاهم گدایی نکته‌ای در کار کرد / گفت بر هر خوان که بِنْشَستَم خدا رزّاق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
بیت 8، با تصویر «غلبه شور عشق بر عادت زاهدانه»، می‌گوید: «رشتهٔ تسبیح اگر بُگْسَست معذورم بدار / دستم اندر دامنِ ساقیِ سیمین ساق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
بیت 9، با تصویر «نقد داوری ظاهرگرایانه»، می‌گوید: «در شبِ قدر ار صَبوحی کرده‌ام، عیبم مکن / سرخوش آمد یار و جامی بر کنارِ طاق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
بیت 10، با تصویر «اغراق شاعرانه در جاودانگی شعر»، می‌گوید: «شعرِ حافظ در زمانِ آدم اندر باغِ خُلد / دفترِ نسرین و گُل را زینتِ اوراق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
در موضوع عشق و رابطه، مضمون «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» راهی برای بازاندیشی است. پیش از نتیجه‌گیری، احساس خود را از شواهد جدا کن و یک اقدام سنجیده انتخاب کن. شاهد بیت 6، «حُسنِ مَه رویانِ مجلس گرچه دل می‌بُرد و دین / بحثِ ما در لطفِ طبع و خوبیِ اخلاق بود»، بر برتری خوش‌خویی بر زیبایی ظاهری تأکید می‌کند؛ بااین‌همه شعر به‌تنهایی پاسخ قطعی به نیت شخصی نمی‌دهد.
در موضوع آشتی، مضمون «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» راهی برای بازاندیشی است. برای آشتی باید علت فاصله، امکان گفت‌وگوی امن و مسئولیت دو طرف روشن باشد. شاهد بیت 6، «حُسنِ مَه رویانِ مجلس گرچه دل می‌بُرد و دین / بحثِ ما در لطفِ طبع و خوبیِ اخلاق بود»، بر برتری خوش‌خویی بر زیبایی ظاهری تأکید می‌کند؛ بااین‌همه شعر به‌تنهایی پاسخ قطعی به نیت شخصی نمی‌دهد.
در موضوع ازدواج، مضمون «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» راهی برای بازاندیشی است. در تصمیم ازدواج، شناخت متقابل، رضایت و تعهد مهم‌تر از شور گذراست. شاهد بیت 6، «حُسنِ مَه رویانِ مجلس گرچه دل می‌بُرد و دین / بحثِ ما در لطفِ طبع و خوبیِ اخلاق بود»، بر برتری خوش‌خویی بر زیبایی ظاهری تأکید می‌کند؛ بااین‌همه شعر به‌تنهایی پاسخ قطعی به نیت شخصی نمی‌دهد.
در موضوع کار، مضمون «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» راهی برای بازاندیشی است. در امور کاری، توانایی، قرارداد، شواهد و راهنمایی معتبر را بررسی کن. شاهد بیت 6، «حُسنِ مَه رویانِ مجلس گرچه دل می‌بُرد و دین / بحثِ ما در لطفِ طبع و خوبیِ اخلاق بود»، بر برتری خوش‌خویی بر زیبایی ظاهری تأکید می‌کند؛ بااین‌همه شعر به‌تنهایی پاسخ قطعی به نیت شخصی نمی‌دهد.
در موضوع مالی، مضمون «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» راهی برای بازاندیشی است. این غزل درباره سود، زیان یا زمان دریافت پول پیش‌بینی مشخصی ندارد. شاهد بیت 6، «حُسنِ مَه رویانِ مجلس گرچه دل می‌بُرد و دین / بحثِ ما در لطفِ طبع و خوبیِ اخلاق بود»، بر برتری خوش‌خویی بر زیبایی ظاهری تأکید می‌کند؛ بااین‌همه شعر به‌تنهایی پاسخ قطعی به نیت شخصی نمی‌دهد.
در موضوع تحصیل، مضمون «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» راهی برای بازاندیشی است. در یادگیری، تداوم و بازخورد عملی از مقایسه خود با دیگران سودمندتر است. شاهد بیت 6، «حُسنِ مَه رویانِ مجلس گرچه دل می‌بُرد و دین / بحثِ ما در لطفِ طبع و خوبیِ اخلاق بود»، بر برتری خوش‌خویی بر زیبایی ظاهری تأکید می‌کند؛ بااین‌همه شعر به‌تنهایی پاسخ قطعی به نیت شخصی نمی‌دهد.
در موضوع سفر، مضمون «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» راهی برای بازاندیشی است. پیش از سفر، اطلاعات مقصد، امکانات و خطرهای واقعی را بررسی کن. شاهد بیت 6، «حُسنِ مَه رویانِ مجلس گرچه دل می‌بُرد و دین / بحثِ ما در لطفِ طبع و خوبیِ اخلاق بود»، بر برتری خوش‌خویی بر زیبایی ظاهری تأکید می‌کند؛ بااین‌همه شعر به‌تنهایی پاسخ قطعی به نیت شخصی نمی‌دهد.
در موضوع مهاجرت، مضمون «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» راهی برای بازاندیشی است. برای مهاجرت از مشورت تخصصی و برنامه‌ریزی واقع‌بینانه کمک بگیر. شاهد بیت 6، «حُسنِ مَه رویانِ مجلس گرچه دل می‌بُرد و دین / بحثِ ما در لطفِ طبع و خوبیِ اخلاق بود»، بر برتری خوش‌خویی بر زیبایی ظاهری تأکید می‌کند؛ بااین‌همه شعر به‌تنهایی پاسخ قطعی به نیت شخصی نمی‌دهد.
در موضوع سلامتی، مضمون «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» راهی برای بازاندیشی است. تصاویر درد و درمان در این شعر پزشکی نیستند و جای تشخیص یا درمان را نمی‌گیرند. شاهد بیت 6، «حُسنِ مَه رویانِ مجلس گرچه دل می‌بُرد و دین / بحثِ ما در لطفِ طبع و خوبیِ اخلاق بود»، بر برتری خوش‌خویی بر زیبایی ظاهری تأکید می‌کند؛ بااین‌همه شعر به‌تنهایی پاسخ قطعی به نیت شخصی نمی‌دهد.
شاهد اصلی بیت 6 است: «حُسنِ مَه رویانِ مجلس گرچه دل می‌بُرد و دین / بحثِ ما در لطفِ طبع و خوبیِ اخلاق بود». پیام کاربردی: اگر از سردی رابطه رنج می‌بری، با یادآوری محترمانه گذشته درباره نیازها و تعهدهای امروز گفت‌وگو کن؛ خوبی اخلاق را معیار قرار بده. از خاطرات خوش نتیجه نگیر که دیگری اکنون همان احساس را دارد؛ به ظاهر فریبنده یا وعده بدون رفتار تکیه نکن.
تعبیر فال حافظ غزل 206
این فال درباره مهر ماندگار، وفاداری و رابطه‌ای است که ارزش آن فقط به ظاهر وابسته نیست. حافظ گذشته‌ای را به یاد می‌آورد که در آن محبت میان عاشق و معشوق مشهور بوده و دوستی بر عهدی استوار قرار داشته است.
نکته مهم غزل این است که عشق در آن یک‌طرفه تصویر نمی‌شود. عاشق محتاج محبوب است و محبوب نیز مشتاق عاشق. بنابراین در نیت‌های عاطفی، وجود علاقه و توجه متقابل اهمیت زیادی دارد.
غزل همچنین بر خوبی اخلاق و لطف طبع تأکید می‌کند. در نتیجه پیام کلی فال این است که نتیجه مطلوب را تنها با اصرار به دست نمی‌آورید؛ صداقت، خوش‌رفتاری، سخاوت و اعتماد به خدا نیز بخشی از مسیر هستند.
معنی و مفهوم غزل
حافظ در آغاز می‌گوید در گذشته محبوب بیش از امروز به عاشقان توجه داشته و مهرورزی او با آنان در همه جهان مشهور بوده است. شاعر از این تغییر و فاصله، حسرتی آشکار در کلام خود دارد.
در بیت دوم، خاطرات شب‌هایی را یاد می‌کند که با یاران و محبوبان درباره راز عشق و حلقه عاشقان گفت‌وگو می‌شده است. این بیت فضای صمیمی و عاشقانه گذشته را زنده می‌کند.
در بیت سوم، شاعر حتی پیش از برپا شدن آسمان و جهان مادی، ابروی جانان را منظر و طاق چشم خود می‌داند. این اغراق شاعرانه نشان می‌دهد که محبوب برای او حقیقتی بسیار قدیمی و بنیادی است.
در بیت چهارم، دوستی و مهر از آغاز تا پایان زمان بر یک عهد و میثاق توصیف می‌شود. مضمون اصلی این بیت وفاداری و استمرار محبت است.
در بیت پنجم، حافظ می‌گوید اگر سایه محبوب بر عاشق افتاده، جای شگفتی نیست؛ زیرا عاشق به محبوب محتاج بوده و محبوب نیز به عاشق مشتاق بوده است. این بیت رابطه را متقابل تصویر می‌کند.
در بیت ششم، شاعر زیبایی چهره‌های مجلس را می‌پذیرد، اما می‌گوید گفت‌وگوی اصلی او درباره لطف طبع و خوبی اخلاق بوده است. بنابراین اخلاق در نگاه حافظ از زیبایی ظاهری اهمیت ویژه‌ای دارد.
در بیت هفتم، گدایی بر درگاه شاه نکته‌ای بیان می‌کند: هر سفره‌ای که بر آن نشسته، خدا را روزی‌رسان دیده است. این بیت بر توکل و اعتقاد به رزاق بودن خداوند تأکید دارد.
در بیت هشتم، حافظ با لحنی رندانه می‌گوید اگر رشته تسبیح پاره شده، او را معذور بدارند، زیرا دستش به دامن ساقی سیمین‌ساق بوده است. این تصویر تقابل میان ظاهر زاهدانه و گرایش شاعر به می و عشق را نشان می‌دهد.
در بیت نهم، شاعر می‌گوید اگر در شب قدر صبوحی کرده، نباید او را سرزنش کرد، زیرا یار شادمان آمده و جامی از می در کنار بوده است. حافظ این صحنه را با زبان رندی و طنز روایت می‌کند.
در بیت پایانی، شعر خود را چنان قدیمی و ریشه‌دار معرفی می‌کند که گویی از زمان آدم در باغ خلد، دفتر گل و نسرین را زینت می‌داده است. این بیت در کنار زیبایی ادبی، تصویری از ماندگاری شعر حافظ ارائه می‌دهد.
پیام حافظ به زبان ساده
«در میانه یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا، به یاد داشته باش: اگر از سردی رابطه رنج می‌بری، با یادآوری محترمانه گذشته درباره نیازها و تعهدهای امروز گفت‌وگو کن؛ خوبی اخلاق را معیار قرار بده. شاهد این دریافت، بیت 6 است: «حُسنِ مَه رویانِ مجلس گرچه دل می‌بُرد و دین / بحثِ ما در لطفِ طبع و خوبیِ اخلاق بود».»
در میانه یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا، به یاد داشته باش: اگر از سردی رابطه رنج می‌بری، با یادآوری محترمانه گذشته درباره نیازها و تعهدهای امروز گفت‌وگو کن؛ خوبی اخلاق را معیار قرار بده. شاهد این دریافت، بیت 6 است: «حُسنِ مَه رویانِ مجلس گرچه دل می‌بُرد و دین / بحثِ ما در لطفِ طبع و خوبیِ اخلاق بود».
بیت برجسته غزل
حُسنِ مَه رویانِ مجلس گرچه دل می‌بُرد و دین
بحثِ ما در لطفِ طبع و خوبیِ اخلاق بود
شاهد اصلی بیت 6: «حُسنِ مَه رویانِ مجلس گرچه دل می‌بُرد و دین / بحثِ ما در لطفِ طبع و خوبیِ اخلاق بود». این بیت به‌طور مستقیم به برتری خوش‌خویی بر زیبایی ظاهری می‌پردازد. بیت‌های 2 و 10 نیز وجوه دیگری از مضمون «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» را نشان می‌دهند.
تعبیر این غزل برای نیت‌های مختلف
موضوع مورد نظرتان را انتخاب کنید تا برداشت مرتبط با آن را بخوانید.
تعبیر عاشقانه
در نیت عاشقانه، این غزل بر عشقی ریشه‌دار و خاطراتی سرشار از صمیمیت تأکید دارد. حافظ از شب‌هایی یاد می‌کند که گفت‌وگو درباره راز عشق میان عاشقان جریان داشته و مهر محبوب شهرتی فراگیر داشته است.
نکته بسیار مهم، دوطرفه بودن رابطه است. شاعر می‌گوید ما به محبوب نیاز داشتیم و او نیز مشتاق ما بود. اگر در رابطه‌ای هستید، این بیت می‌تواند یادآور اهمیت توجه متقابل باشد؛ رابطه سالم فقط با تلاش یک نفر دوام نمی‌آورد.
اگر از محبوب فاصله گرفته‌اید، غزل حس دلتنگی و یاد گذشته را نشان می‌دهد، اما بهتر است خاطره را با واقعیت امروز مقایسه کنید. اگر هنوز زمینه گفت‌وگو و علاقه متقابل وجود دارد، گفت‌وگوی صادقانه می‌تواند از حدس و انتظار بهتر باشد.
تعبیر گشایش
غزل از یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا سخن می‌گوید، اما تاریخ و تضمینی برای دگرگونی ارائه نمی‌کند. به جای انتظار نشانه قطعی، رفتارها و فرصت‌های واقعی را بسنج. اگر از سردی رابطه رنج می‌بری، با یادآوری محترمانه گذشته درباره نیازها و تعهدهای امروز گفت‌وگو کن؛ خوبی اخلاق را معیار قرار بده.
تعبیر کار و آینده شغلی
در زمینه کار، مضمون عهد و میثاق می‌تواند به همکاری پایدار و اعتماد میان افراد اشاره کند. اگر پروژه یا کاری را آغاز کرده‌اید که بر اساس یک توافق روشن شکل گرفته، وفاداری به تعهدات می‌تواند نقش مهمی در نتیجه داشته باشد.
حافظ در این غزل زیبایی را در کنار «لطف طبع و خوبی اخلاق» قرار می‌دهد. در محیط کاری نیز توانایی فنی تنها عامل موفقیت نیست؛ خوش‌رفتاری، اعتمادپذیری و رعایت اخلاق می‌تواند رابطه حرفه‌ای را ماندگارتر کند.
بیت مربوط به رزاق بودن خداوند نیز یادآور این است که نگرانی بیش از اندازه درباره روزی ممکن است آرامش شما را از بین ببرد. تلاش و برنامه‌ریزی لازم است، اما نتیجه نهایی همیشه کاملاً در اختیار انسان نیست.
تعبیر دوراهی و تصمیم
در موضوع دوراهی تصمیم، مضمون «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» راهی برای بازاندیشی است. پیش از نتیجه‌گیری، احساس خود را از شواهد جدا کن و یک اقدام سنجیده انتخاب کن. شاهد بیت 6، «حُسنِ مَه رویانِ مجلس گرچه دل می‌بُرد و دین / بحثِ ما در لطفِ طبع و خوبیِ اخلاق بود»، بر برتری خوش‌خویی بر زیبایی ظاهری تأکید می‌کند؛ بااین‌همه شعر به‌تنهایی پاسخ قطعی به نیت شخصی نمی‌دهد.
قدم بعدی پس از خواندن فال
اگر از سردی رابطه رنج می‌بری، با یادآوری محترمانه گذشته درباره نیازها و تعهدهای امروز گفت‌وگو کن؛ خوبی اخلاق را معیار قرار بده.
پرسش‌های رایج درباره این غزل
پیام اصلی غزل شماره ۲۰۶ چیست؟
غزل بر مهر ماندگار، وفاداری به عهد، محبت متقابل و ارزش اخلاق تأکید دارد. در کنار عشق، توکل به خداوند و آرامش در مسئله روزی نیز از پیام‌های مهم آن است.
چرا حافظ بر خوبی اخلاق تأکید می‌کند؟
زیرا در نگاه او زیبایی ظاهری هرچند دل‌رباست، اما ارزش پایدار انسان به لطف طبع و خوبی رفتار وابسته است. این بخش غزل، اخلاق را معیار مهم‌تری از ظاهر معرفی می‌کند.
مفهوم «ما به او محتاج بودیم او به ما مشتاق بود» چیست؟
این بیت رابطه عاشق و معشوق را متقابل نشان می‌دهد؛ عاشق به محبوب نیاز دارد، اما محبوب نیز نسبت به عاشق اشتیاق دارد. در تعبیر فال، توجه دوطرفه اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.
بیت مربوط به رزاق بودن خدا چه پیامی دارد؟
این بیت بر توکل و باور به روزی‌رسانی خداوند تأکید می‌کند. حافظ از زبان گدا می‌گوید که در هر سفره‌ای خداوند را روزی‌دهنده دیده است.
چرا حافظ در پایان شعر خود را بسیار قدیمی معرفی می‌کند؟
او با اغراق شاعرانه شعر خود را چنان ریشه‌دار و کهن معرفی می‌کند که گویی از زمان آدم در باغ خلد وجود داشته است. این بیت بر ماندگاری و ارزش شعر حافظ تأکید دارد.
بیشتر درباره پیام این غزل
درس زندگی از این غزل
درس این غزل، یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا است.
از بیت 1 می‌توان درباره «یاد مهر و توجه پیشین» آموخت. بیت 1، با تصویر «یاد مهر و توجه پیشین»، می‌گوید: «پیش از اینَت بیش از این اندیشهٔ عُشّاق بود / مِهرورزیِ تو با ما شُهرهٔ آفاق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
از بیت 2 می‌توان درباره «گفت‌وگوی صمیمانه شبانه» آموخت. بیت 2، با تصویر «گفت‌وگوی صمیمانه شبانه»، می‌گوید: «یاد باد آن صحبتِ شب‌ها که با نوشین لبان / بحثِ سِرِّ عشق و ذکرِ حلقهٔ عُشّاق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
از بیت 3 می‌توان درباره «قدمت پیوند در خیال عاشق» آموخت. بیت 3، با تصویر «قدمت پیوند در خیال عاشق»، می‌گوید: «پیش از این کاین سقفِ سبز و طاقِ مینا بَرکِشند / مَنظَرِ چشمِ مرا ابرویِ جانان طاق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
از بیت 4 می‌توان درباره «پیمان پایدار دوستی» آموخت. بیت 4، با تصویر «پیمان پایدار دوستی»، می‌گوید: «از دَمِ صبحِ ازل تا آخرِ شامِ ابد / دوستی و مِهر بر یک عهد و یک میثاق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
از بیت 5 می‌توان درباره «نیاز و اشتیاق متقابل» آموخت. بیت 5، با تصویر «نیاز و اشتیاق متقابل»، می‌گوید: «سایهٔ معشوق اگر افتاد بر عاشق چه شد؟ / ما به او محتاج بودیم او به ما مشتاق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
از بیت 6 می‌توان درباره «برتری خوش‌خویی بر زیبایی ظاهری» آموخت. بیت 6، با تصویر «برتری خوش‌خویی بر زیبایی ظاهری»، می‌گوید: «حُسنِ مَه رویانِ مجلس گرچه دل می‌بُرد و دین / بحثِ ما در لطفِ طبع و خوبیِ اخلاق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
از بیت 7 می‌توان درباره «توکل و بی‌نیازی از خوان قدرت» آموخت. بیت 7، با تصویر «توکل و بی‌نیازی از خوان قدرت»، می‌گوید: «بر درِ شاهم گدایی نکته‌ای در کار کرد / گفت بر هر خوان که بِنْشَستَم خدا رزّاق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
از بیت 8 می‌توان درباره «غلبه شور عشق بر عادت زاهدانه» آموخت. بیت 8، با تصویر «غلبه شور عشق بر عادت زاهدانه»، می‌گوید: «رشتهٔ تسبیح اگر بُگْسَست معذورم بدار / دستم اندر دامنِ ساقیِ سیمین ساق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
از بیت 9 می‌توان درباره «نقد داوری ظاهرگرایانه» آموخت. بیت 9، با تصویر «نقد داوری ظاهرگرایانه»، می‌گوید: «در شبِ قدر ار صَبوحی کرده‌ام، عیبم مکن / سرخوش آمد یار و جامی بر کنارِ طاق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
از بیت 10 می‌توان درباره «اغراق شاعرانه در جاودانگی شعر» آموخت. بیت 10، با تصویر «اغراق شاعرانه در جاودانگی شعر»، می‌گوید: «شعرِ حافظ در زمانِ آدم اندر باغِ خُلد / دفترِ نسرین و گُل را زینتِ اوراق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
در عمل: اگر از سردی رابطه رنج می‌بری، با یادآوری محترمانه گذشته درباره نیازها و تعهدهای امروز گفت‌وگو کن؛ خوبی اخلاق را معیار قرار بده.
پیام کامل حافظ
ای صاحب نیت، حافظ در این غزل با زبان خاطره‌انگیز، مهرطلب و رندانه از یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا سخن می‌گوید. در خواندن فال، نخست صدای خود شعر را بشنو، سپس از آن برای پرسیدن سؤال‌های بهتر درباره زندگی کمک بگیر.
یاد مهر و توجه پیشین: پیش از اینَت بیش از این اندیشهٔ عُشّاق بود / مِهرورزیِ تو با ما شُهرهٔ آفاق بود. بیت 1، با تصویر «یاد مهر و توجه پیشین»، می‌گوید: «پیش از اینَت بیش از این اندیشهٔ عُشّاق بود / مِهرورزیِ تو با ما شُهرهٔ آفاق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
گفت‌وگوی صمیمانه شبانه: یاد باد آن صحبتِ شب‌ها که با نوشین لبان / بحثِ سِرِّ عشق و ذکرِ حلقهٔ عُشّاق بود. بیت 2، با تصویر «گفت‌وگوی صمیمانه شبانه»، می‌گوید: «یاد باد آن صحبتِ شب‌ها که با نوشین لبان / بحثِ سِرِّ عشق و ذکرِ حلقهٔ عُشّاق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
قدمت پیوند در خیال عاشق: پیش از این کاین سقفِ سبز و طاقِ مینا بَرکِشند / مَنظَرِ چشمِ مرا ابرویِ جانان طاق بود. بیت 3، با تصویر «قدمت پیوند در خیال عاشق»، می‌گوید: «پیش از این کاین سقفِ سبز و طاقِ مینا بَرکِشند / مَنظَرِ چشمِ مرا ابرویِ جانان طاق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
پیمان پایدار دوستی: از دَمِ صبحِ ازل تا آخرِ شامِ ابد / دوستی و مِهر بر یک عهد و یک میثاق بود. بیت 4، با تصویر «پیمان پایدار دوستی»، می‌گوید: «از دَمِ صبحِ ازل تا آخرِ شامِ ابد / دوستی و مِهر بر یک عهد و یک میثاق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
نیاز و اشتیاق متقابل: سایهٔ معشوق اگر افتاد بر عاشق چه شد؟ / ما به او محتاج بودیم او به ما مشتاق بود. بیت 5، با تصویر «نیاز و اشتیاق متقابل»، می‌گوید: «سایهٔ معشوق اگر افتاد بر عاشق چه شد؟ / ما به او محتاج بودیم او به ما مشتاق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
برتری خوش‌خویی بر زیبایی ظاهری: حُسنِ مَه رویانِ مجلس گرچه دل می‌بُرد و دین / بحثِ ما در لطفِ طبع و خوبیِ اخلاق بود. بیت 6، با تصویر «برتری خوش‌خویی بر زیبایی ظاهری»، می‌گوید: «حُسنِ مَه رویانِ مجلس گرچه دل می‌بُرد و دین / بحثِ ما در لطفِ طبع و خوبیِ اخلاق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
توکل و بی‌نیازی از خوان قدرت: بر درِ شاهم گدایی نکته‌ای در کار کرد / گفت بر هر خوان که بِنْشَستَم خدا رزّاق بود. بیت 7، با تصویر «توکل و بی‌نیازی از خوان قدرت»، می‌گوید: «بر درِ شاهم گدایی نکته‌ای در کار کرد / گفت بر هر خوان که بِنْشَستَم خدا رزّاق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
غلبه شور عشق بر عادت زاهدانه: رشتهٔ تسبیح اگر بُگْسَست معذورم بدار / دستم اندر دامنِ ساقیِ سیمین ساق بود. بیت 8، با تصویر «غلبه شور عشق بر عادت زاهدانه»، می‌گوید: «رشتهٔ تسبیح اگر بُگْسَست معذورم بدار / دستم اندر دامنِ ساقیِ سیمین ساق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
نقد داوری ظاهرگرایانه: در شبِ قدر ار صَبوحی کرده‌ام، عیبم مکن / سرخوش آمد یار و جامی بر کنارِ طاق بود. بیت 9، با تصویر «نقد داوری ظاهرگرایانه»، می‌گوید: «در شبِ قدر ار صَبوحی کرده‌ام، عیبم مکن / سرخوش آمد یار و جامی بر کنارِ طاق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
اغراق شاعرانه در جاودانگی شعر: شعرِ حافظ در زمانِ آدم اندر باغِ خُلد / دفترِ نسرین و گُل را زینتِ اوراق بود. بیت 10، با تصویر «اغراق شاعرانه در جاودانگی شعر»، می‌گوید: «شعرِ حافظ در زمانِ آدم اندر باغِ خُلد / دفترِ نسرین و گُل را زینتِ اوراق بود». این مضمون بخشی از مسیر عاطفی و فکری همین غزل است؛ باید دید چگونه در کنار بیت‌های دیگر از «یاد مهر گذشته و پیمان ازلی، نیاز متقابل عاشق و معشوق، برتری اخلاق بر ظاهر و اعتماد به روزی‌رسانی خدا» سخن می‌گوید. برای زندگی امروز، آن را به پرسشی درباره انتخاب، رابطه و مسئولیت شخصی تبدیل کن، نه وعده‌ای درباره رویدادهای قطعی آینده.
اگر امروز قرار باشد فقط یک چیز از این غزل به خاطر بسپاری، آن چیز «برتری خوش‌خویی بر زیبایی ظاهری» است. اگر از سردی رابطه رنج می‌بری، با یادآوری محترمانه گذشته درباره نیازها و تعهدهای امروز گفت‌وگو کن؛ خوبی اخلاق را معیار قرار بده.
تعبیر فال حافظ برداشتی ادبی و الهام‌بخش از غزل است؛ برای تصمیم‌های مهم، شرایط واقعی زندگی را نیز در نظر بگیرید.