✦ دیوان حافظ شیرازی ✦
غزل 323 حافظ؛ ز دست کوته خود زیر بارم
متن کامل شعر، پخش صوت، معنی غزل و تعبیر آن
موضوع اصلی: فروتنی، سپاسگزاری، پرهیز از آزار و امید به لطف
مطالعه آرام غزل حافظ
بیتها را در صفحهای خلوت، با اندازه دلخواه و حالت شب بخوانید.
متن غزل شماره 323 حافظ
پخش صوت غزل
برای شنیدن شعر، پخش را انتخاب کنید
ز دست کوته خود زیر بارم
که از بالابلندان شرمسارم
مگر زنجیر مویی گیردم دست
وگر نه سر به شیدایی برآرم
ز چشم من بپرس اوضاع گردون
که شب تا روز اختر می شمارم
بدین شکرانه می بوسم لب جام
که کرد آگه ز راز روزگارم
اگر گفتم دعای می فروشان
چه باشد حق نعمت می گزارم
من از بازوی خود دارم بسی شکر
که زور مردم آزاری ندارم
سری دارم چو حافظ مست لیکن
به لطف آن سری امیدوارم
خلاصه تعبیر این غزل
غزل 323 با مطلع «ز دست کوته خود زیر بارم» درباره فروتنی، سپاسگزاری، پرهیز از آزار و امید به لطف است. ارزش انسان به توان آزار رساندن نیست؛ مهربانی و حق‌شناسی می‌تواند راه امید را باز کند. کمبود امکانات را به تحقیر خود تبدیل نکن و شیدایی را بهانه رنجاندن دیگران قرار نده. این خوانش راهی برای تأمل در نیت است، نه پیشگویی قطعی درباره رفتار دیگران یا زمان رخدادها.
بیت 1: فروتنی در برابر محدودیت توان خویش. تصویر «ز دست کوته خود زیر بارم / که از بالابلندان شرمسارم» در بافت این غزل به فروتنی در برابر محدودیت توان خویش اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 2: چنگ زدن به زلف محبوب برای مهار شیدایی. تصویر «مگر زنجیر مویی گیردم دست / وگر نه سر به شیدایی برآرم» در بافت این غزل به چنگ زدن به زلف محبوب برای مهار شیدایی اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 3: شب بیداری و ستاره شمردن در انتظار. تصویر «ز چشم من بپرس اوضاع گردون / که شب تا روز اختر می‌شمارم» در بافت این غزل به شب بیداری و ستاره شمردن در انتظار اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 4: سپاس از جام معرفت و آگاهی از راز روزگار. تصویر «بدین شکرانه می‌بوسم لب جام / که کرد آگه ز راز روزگارم» در بافت این غزل به سپاس از جام معرفت و آگاهی از راز روزگار اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 5: حق شناسی و سپاسگزاری از بخشندگان. تصویر «اگر گفتم دعای می فروشان / چه باشد حق نعمت می‌گزارم» در بافت این غزل به حق شناسی و سپاسگزاری از بخشندگان اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 6: شکر برای نداشتن قدرت مردم آزاری. تصویر «من از بازوی خود دارم بسی شکر / که زور مردم آزاری ندارم» در بافت این غزل به شکر برای نداشتن قدرت مردم آزاری اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 7: امید به لطف با وجود سرمستی و آشفتگی. تصویر «سری دارم چو حافظ مست لیکن / به لطف آن سری امیدوارم» در بافت این غزل به امید به لطف با وجود سرمستی و آشفتگی اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
جمع‌بندی: امروز از کسی که حقی بر گردنت دارد قدردانی کن و در یک اختلاف از آزار کلامی یا رفتاری پرهیز کن. عشق در این غزل هم نیازمند مهار شیدایی است و هم حفظ احترام و قدرشناسی. در محیط کار از قدرت برای فشار بر دیگران استفاده نکن و سهم کسانی را که یاری‌ات کرده‌اند به رسمیت بشناس.
تعبیر فال حافظ غزل 323
این غزل از فشار، انتظار و احساس کمبود توان آغاز می‌شود، اما به آگاهی، شکرگزاری و امید به لطف ختم می‌گردد. اگر درگیر مشکلی هستید که به تنهایی از عهده آن برنمی‌آیید، کمک گرفتن می‌تواند بخشی از راه‌حل باشد. همچنین غزل توصیه می‌کند به جای مقایسه خود با افراد بالاتر از خود، توانایی‌ها و امکانات واقعی‌تان را بشناسید و از آنها درست استفاده کنید.
معنی و مفهوم غزل
حافظ در این غزل از کوتاهی دست و ناتوانی خود در برابر بالابلندان سخن می‌گوید و خود را زیر بار این ناتوانی می‌بیند. او تنها راه رهایی را در گرفتن دست به زنجیر موی یار می‌بیند وگرنه بیم آن دارد که از شدت پریشانی به شیدایی برسد. سپس از چشم خود می‌خواهد که درباره اوضاع گردون گواهی دهد، زیرا شب تا روز در انتظار و بیداری ستارگان را می‌شمارد. در ادامه، حافظ از جامی که او را از راز روزگار آگاه کرده شکرگزاری می‌کند و دعا برای می‌فروشان را نوعی حق‌شناسی در برابر این نعمت می‌داند. سپس از توان و بازوی خود شکر می‌کند، زیرا قدرت مردم‌آزاری ندارد. در بیت پایانی نیز با وجود مستی و آشفتگی، امید خود را به لطف حفظ می‌کند.
پیام حافظ به زبان ساده
«ارزش انسان به توان آزار رساندن نیست؛ مهربانی و حق‌شناسی می‌تواند راه امید را باز کند»
کمبود امکانات را به تحقیر خود تبدیل نکن و شیدایی را بهانه رنجاندن دیگران قرار نده امروز از کسی که حقی بر گردنت دارد قدردانی کن و در یک اختلاف از آزار کلامی یا رفتاری پرهیز کن
بیت برجسته غزل
سری دارم چو حافظ مست لیکن
به لطف آن سری امیدوارم
بیت پایانی پیام اصلی غزل را جمع‌بندی می‌کند: امید به لطف با وجود سرمستی و آشفتگی.
تعبیر این غزل برای نیت‌های مختلف
موضوع مورد نظرتان را انتخاب کنید تا برداشت مرتبط با آن را بخوانید.
تعبیر عاشقانه
در نیت عاطفی، غزل نشان‌دهنده نیاز عمیق به حمایت و حضور شخصی است که بتواند بار دل را سبک کند. اگر رابطه‌ای در ذهن شماست، احساس وابستگی و کشش می‌تواند زیاد باشد. امکان نزدیک‌تر شدن وجود دارد، اما بهتر است رابطه‌ای را دنبال کنید که در آن محبت و حمایت دوطرفه باشد. اگر فقط شما در حال تحمل و انتظار هستید، لازم است این عدم تعادل را جدی بگیرید.
تعبیر گشایش
ارزش انسان به توان آزار رساندن نیست؛ مهربانی و حق‌شناسی می‌تواند راه امید را باز کند
تعبیر کار و آینده شغلی
در نیت کاری، ممکن است احساس کنید دیگران امکانات یا جایگاه بالاتری دارند و شما زیر فشار قرار گرفته‌اید. غزل توصیه می‌کند خود را با آنها مقایسه نکنید و روی توان واقعی خود تمرکز داشته باشید. کمک گرفتن از فردی باتجربه یا استفاده از دانشی که در گذشته به دست آورده‌اید می‌تواند راه را هموارتر کند.
تعبیر دوراهی و تصمیم
دو گزینه را با هزینه، پیامد و ارزش‌های خود بسنج. کمبود امکانات را به تحقیر خود تبدیل نکن و شیدایی را بهانه رنجاندن دیگران قرار نده
قدم بعدی پس از خواندن فال
امروز از کسی که حقی بر گردنت دارد قدردانی کن و در یک اختلاف از آزار کلامی یا رفتاری پرهیز کن
پرسش‌های رایج درباره این غزل
آیا نیتی که دارم با وجود مشکلات به نتیجه می‌رسد؟
غزل وجود فشار و محدودیت را نشان می‌دهد، اما پایان آن با امید به لطف همراه است. نتیجه می‌تواند از طریق کمک، تغییر شرایط یا پیدا شدن راهی که اکنون نمی‌بینید، به تدریج روشن‌تر شود.
آیا باید برای حل مشکلم از کسی کمک بگیرم؟
مضمون غزل به روشنی با مفهوم دستگیری و یافتن تکیه‌گاه سازگار است. اگر فردی قابل اعتماد و آگاه در اطراف شما وجود دارد، استفاده از تجربه یا حمایت او می‌تواند بهتر از تحمل همه فشارها به تنهایی باشد.
آیا انتظار طولانی من به نتیجه‌ای می‌رسد؟
غزل انتظار و شب‌بیداری را به تصویر می‌کشد و در پایان همچنان امید را حفظ می‌کند. بهتر است در کنار صبر، پیگیری عملی داشته باشید و تمام آینده خود را به انتظار یک نشانه مبهم وابسته نکنید.
آیا از نظر مالی باید نگران باشم؟
غزل بیشتر به احساس کمبود و فشار اشاره دارد تا یک زیان قطعی. مدیریت امکانات موجود، پرهیز از تصمیم‌های عجولانه و استفاده از کمک یا مشورت مطمئن می‌تواند شرایط را کنترل‌پذیرتر کند.
مهم‌ترین پیام حافظ برای من چیست؟
اگر بار زندگی سنگین شده، آن را نشانه ناتوانی همیشگی خود ندان. توانایی‌های واقعی‌ات را بشناس، از کمک درست استفاده کن، به دیگران آسیب نزن و حتی در شرایط دشوار امید خود را به گشایش و لطف از دست نده.
بیشتر درباره پیام این غزل
درس زندگی از این غزل
غزل 323 با مطلع «ز دست کوته خود زیر بارم» درباره فروتنی، سپاسگزاری، پرهیز از آزار و امید به لطف است. ارزش انسان به توان آزار رساندن نیست؛ مهربانی و حق‌شناسی می‌تواند راه امید را باز کند. کمبود امکانات را به تحقیر خود تبدیل نکن و شیدایی را بهانه رنجاندن دیگران قرار نده. این خوانش راهی برای تأمل در نیت است، نه پیشگویی قطعی درباره رفتار دیگران یا زمان رخدادها.
بیت 1: فروتنی در برابر محدودیت توان خویش. تصویر «ز دست کوته خود زیر بارم / که از بالابلندان شرمسارم» در بافت این غزل به فروتنی در برابر محدودیت توان خویش اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 2: چنگ زدن به زلف محبوب برای مهار شیدایی. تصویر «مگر زنجیر مویی گیردم دست / وگر نه سر به شیدایی برآرم» در بافت این غزل به چنگ زدن به زلف محبوب برای مهار شیدایی اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 3: شب بیداری و ستاره شمردن در انتظار. تصویر «ز چشم من بپرس اوضاع گردون / که شب تا روز اختر می‌شمارم» در بافت این غزل به شب بیداری و ستاره شمردن در انتظار اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 4: سپاس از جام معرفت و آگاهی از راز روزگار. تصویر «بدین شکرانه می‌بوسم لب جام / که کرد آگه ز راز روزگارم» در بافت این غزل به سپاس از جام معرفت و آگاهی از راز روزگار اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 5: حق شناسی و سپاسگزاری از بخشندگان. تصویر «اگر گفتم دعای می فروشان / چه باشد حق نعمت می‌گزارم» در بافت این غزل به حق شناسی و سپاسگزاری از بخشندگان اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 6: شکر برای نداشتن قدرت مردم آزاری. تصویر «من از بازوی خود دارم بسی شکر / که زور مردم آزاری ندارم» در بافت این غزل به شکر برای نداشتن قدرت مردم آزاری اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 7: امید به لطف با وجود سرمستی و آشفتگی. تصویر «سری دارم چو حافظ مست لیکن / به لطف آن سری امیدوارم» در بافت این غزل به امید به لطف با وجود سرمستی و آشفتگی اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
جمع‌بندی: امروز از کسی که حقی بر گردنت دارد قدردانی کن و در یک اختلاف از آزار کلامی یا رفتاری پرهیز کن. عشق در این غزل هم نیازمند مهار شیدایی است و هم حفظ احترام و قدرشناسی. در محیط کار از قدرت برای فشار بر دیگران استفاده نکن و سهم کسانی را که یاری‌ات کرده‌اند به رسمیت بشناس.
پیام کامل حافظ
غزل 323 با مطلع «ز دست کوته خود زیر بارم» درباره فروتنی، سپاسگزاری، پرهیز از آزار و امید به لطف است. ارزش انسان به توان آزار رساندن نیست؛ مهربانی و حق‌شناسی می‌تواند راه امید را باز کند. کمبود امکانات را به تحقیر خود تبدیل نکن و شیدایی را بهانه رنجاندن دیگران قرار نده. این خوانش راهی برای تأمل در نیت است، نه پیشگویی قطعی درباره رفتار دیگران یا زمان رخدادها.
بیت 1: فروتنی در برابر محدودیت توان خویش. تصویر «ز دست کوته خود زیر بارم / که از بالابلندان شرمسارم» در بافت این غزل به فروتنی در برابر محدودیت توان خویش اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 2: چنگ زدن به زلف محبوب برای مهار شیدایی. تصویر «مگر زنجیر مویی گیردم دست / وگر نه سر به شیدایی برآرم» در بافت این غزل به چنگ زدن به زلف محبوب برای مهار شیدایی اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 3: شب بیداری و ستاره شمردن در انتظار. تصویر «ز چشم من بپرس اوضاع گردون / که شب تا روز اختر می‌شمارم» در بافت این غزل به شب بیداری و ستاره شمردن در انتظار اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 4: سپاس از جام معرفت و آگاهی از راز روزگار. تصویر «بدین شکرانه می‌بوسم لب جام / که کرد آگه ز راز روزگارم» در بافت این غزل به سپاس از جام معرفت و آگاهی از راز روزگار اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 5: حق شناسی و سپاسگزاری از بخشندگان. تصویر «اگر گفتم دعای می فروشان / چه باشد حق نعمت می‌گزارم» در بافت این غزل به حق شناسی و سپاسگزاری از بخشندگان اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 6: شکر برای نداشتن قدرت مردم آزاری. تصویر «من از بازوی خود دارم بسی شکر / که زور مردم آزاری ندارم» در بافت این غزل به شکر برای نداشتن قدرت مردم آزاری اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 7: امید به لطف با وجود سرمستی و آشفتگی. تصویر «سری دارم چو حافظ مست لیکن / به لطف آن سری امیدوارم» در بافت این غزل به امید به لطف با وجود سرمستی و آشفتگی اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
جمع‌بندی: امروز از کسی که حقی بر گردنت دارد قدردانی کن و در یک اختلاف از آزار کلامی یا رفتاری پرهیز کن. عشق در این غزل هم نیازمند مهار شیدایی است و هم حفظ احترام و قدرشناسی. در محیط کار از قدرت برای فشار بر دیگران استفاده نکن و سهم کسانی را که یاری‌ات کرده‌اند به رسمیت بشناس.
تعبیر فال حافظ برداشتی ادبی و الهام‌بخش از غزل است؛ برای تصمیم‌های مهم، شرایط واقعی زندگی را نیز در نظر بگیرید.