✦ دیوان حافظ شیرازی ✦
غزل 276 حافظ؛ باغبان گر پنج روزی صحبت گل بایدش
متن کامل شعر، پخش صوت، معنی غزل و تعبیر آن
موضوع اصلی: صبر، تحمل و توکل در راه عشق
مطالعه آرام غزل حافظ
بیتها را در صفحهای خلوت، با اندازه دلخواه و حالت شب بخوانید.
متن غزل شماره 276 حافظ
پخش صوت غزل
برای شنیدن شعر، پخش را انتخاب کنید
باغبان گر پنج روزی صحبت گل بایدش
بر جفای خار هجران صبر بلبل بایدش
ای دل اندربند زلفش از پریشانی منال
مرغ زیرک چون به دام افتد تحمل بایدش
رند عالم سوز را با مصلحت بینی چه کار
کار ملک است آن که تدبیر و تامل بایدش
تکیه بر تقوا و دانش در طریقت کافریست
راهرو گر صد هنر دارد توکل بایدش
با چنین زلف و رخش بادا نظربازی حرام
هر که روی یاسمین و جعد سنبل بایدش
نازها زان نرگس مستانه اش باید کشید
این دل شوریده تا آن جعد و کاکل بایدش
ساقیا در گردش ساغر تعلل تا به چند
دور چون با عاشقان افتد تسلسل بایدش
کیست حافظ تا ننوشد باده بی آواز رود
عاشق مسکین چرا چندین تجمل بایدش
خلاصه تعبیر این غزل
غزل 276 با مطلع «باغبان گر پنج‌روزی صحبت گل بایدش» درباره صبر، تحمل و توکل در راه عشق سخن می گوید. این فال توصیف شاعرانه ای برای تأمل است، نه خبر قطعی از آینده. دشواری مسیر را بپذیر و با صبر و تدبیر و توکل پیش برو.
بیت 1: صبر بلبل بر خار. این بیت در کنار «باغبان گر پنج‌روزی صحبتِ گل بایدش / بر جفایِ خارِ هجران صبرِ بلبل بایدش» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
بیت 2: مرغ گرفتار در دام زلف. این بیت در کنار «ای دل اندر بندِ زلفش از پریشانی مَنال / مرغِ زیرک چون به دام افتد تحمل بایدش» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
بیت 3: رندی و مصلحت‌بینی. این بیت در کنار «رندِ عالم‌سوز را با مصلحت‌بینی چه‌کار؟ / کار مُلک است آن که تدبیر و تأمل بایدش» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
بیت 4: توکل فراتر از دانش. این بیت در کنار «تکیه بر تقوی و دانش در طریقت کافریست / راهرو گر صد هنر دارد توکل بایدش» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
بیت 5: رخ و زلف محبوب. این بیت در کنار «با چُنین زلف و رُخَش بادا نظربازی حرام / هر که روی یاسمین و جَعدِ سنبل بایدش» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
بیت 6: تحمل ناز معشوق. این بیت در کنار «نازها زان نرگسِ مستانه‌اش باید کشید / این دلِ شوریده تا آن جَعد و کاکُل بایدش» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
بیت 7: پرهیز از تعلل. این بیت در کنار «ساقیا در گردشِ ساغر تعلل تا به چند؟ / دور چون با عاشقان افتد تَسَلسُل بایدش» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
بیت 8: پرهیز از تجمل. این بیت در کنار «کیست حافظ تا ننوشد باده بی‌آوازِ رود؟ / عاشقِ مسکین چرا چندین تجمل بایدش؟» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
جمع بندی: دشواری مسیر را بپذیر و با صبر و تدبیر و توکل پیش برو
تعبیر فال حافظ غزل 276
این فال نشان می‌دهد که رسیدن به خواسته‌ای مهم ممکن است با فاصله، تأخیر یا سختی همراه باشد و نیاز به صبر داشته باشد. مانند باغبانی که برای چند روز صحبت با گل باید خار را تحمل کند، شما نیز ممکن است لازم باشد بخشی از دشواری مسیر را بپذیرید. در امور عملی، تدبیر و تأمل را فراموش نکنید و در امور عمیق و معنوی، اعتماد و توکل را در کنار تلاش نگه دارید.
معنی و مفهوم غزل
غزل با تمثیل باغبان و بلبل آغاز می‌شود: کسی که می‌خواهد مدتی با گل همراه باشد، باید خار هجران را نیز تحمل کند. این تصویر از همان ابتدا رابطه میان خواسته و رنج مسیر را روشن می‌کند. سپس دل گرفتار زلف محبوب به مرغ زیرک گرفتار در دام تشبیه می‌شود؛ دل عاشق دیگر نمی‌تواند به سادگی از بند علاقه خارج شود و باید با شرایطی که عشق ایجاد کرده کنار بیاید.
در بیت سوم، حافظ میان رند عالم‌سوز و کار ملک تفاوت می‌گذارد. امور حکومتی و دنیوی به تدبیر و تأمل نیاز دارند، در حالی که مسیر عشق قواعد دیگری دارد. پس از آن، تکیه صرف بر تقوا و دانش در طریقت کافی دانسته نمی‌شود و توکل به عنوان عنصر ضروری معرفی می‌گردد. این بخش نشان می‌دهد که حتی داشتن توانایی و دانش فراوان، بدون اعتماد و پذیرش ناتوانی انسان در برابر همه امور، کامل نیست.
در ادامه، زیبایی یار چنان وصف می‌شود که نظربازی در برابر او معنای خود را از دست می‌دهد و دل شوریده باید ناز چشم و زلف او را تحمل کند. سپس ساقی به گردش پیوسته جام میان عاشقان دعوت می‌شود و در پایان حافظ خود را از تجمل بی‌نیاز می‌داند. بنابراین مسیر معنایی غزل از صبر و تحمل آغاز می‌شود، به تدبیر و توکل می‌رسد و در پایان به عشق، شادی و بی‌نیازی از ظواهر ختم می‌شود.
پیام حافظ به زبان ساده
«در موضوع jomlehTalaei، پیام غزل 276 از تصویر «پرهیز از تعلل» آغاز می شود. مرغ گرفتار در دام زلف. بنابراین برای نیت خود، نشانه های عینی را بررسی کن و از قضاوت شتاب زده بپرهیز. دشواری مسیر را بپذیر و با صبر و تدبیر و توکل پیش برو. این برداشت به معنای تضمین بازگشت، پیروزی یا تعیین زمان رویداد نیست.»
غزل 276 با مطلع «باغبان گر پنج‌روزی صحبت گل بایدش» درباره صبر، تحمل و توکل در راه عشق سخن می گوید. این فال توصیف شاعرانه ای برای تأمل است، نه خبر قطعی از آینده. دشواری مسیر را بپذیر و با صبر و تدبیر و توکل پیش برو.
بیت 1: صبر بلبل بر خار. این بیت در کنار «باغبان گر پنج‌روزی صحبتِ گل بایدش / بر جفایِ خارِ هجران صبرِ بلبل بایدش» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
بیت 2: مرغ گرفتار در دام زلف. این بیت در کنار «ای دل اندر بندِ زلفش از پریشانی مَنال / مرغِ زیرک چون به دام افتد تحمل بایدش» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
بیت 3: رندی و مصلحت‌بینی. این بیت در کنار «رندِ عالم‌سوز را با مصلحت‌بینی چه‌کار؟ / کار مُلک است آن که تدبیر و تأمل بایدش» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
بیت 4: توکل فراتر از دانش. این بیت در کنار «تکیه بر تقوی و دانش در طریقت کافریست / راهرو گر صد هنر دارد توکل بایدش» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
بیت 5: رخ و زلف محبوب. این بیت در کنار «با چُنین زلف و رُخَش بادا نظربازی حرام / هر که روی یاسمین و جَعدِ سنبل بایدش» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
بیت 6: تحمل ناز معشوق. این بیت در کنار «نازها زان نرگسِ مستانه‌اش باید کشید / این دلِ شوریده تا آن جَعد و کاکُل بایدش» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
بیت 7: پرهیز از تعلل. این بیت در کنار «ساقیا در گردشِ ساغر تعلل تا به چند؟ / دور چون با عاشقان افتد تَسَلسُل بایدش» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
بیت 8: پرهیز از تجمل. این بیت در کنار «کیست حافظ تا ننوشد باده بی‌آوازِ رود؟ / عاشقِ مسکین چرا چندین تجمل بایدش؟» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
در این غزل، «تکیه بر تقوی و دانش در طریقت کافریست / راهرو گر صد هنر دارد توکل بایدش» شاهد محوری است. نتیجه عملی آن نه انتظار منفعلانه، بلکه تشخیص فرصت، رعایت حرمت خود و دیگران و انتخاب قدمی متناسب با وضعیت واقعی است. دشواری مسیر را بپذیر و با صبر و تدبیر و توکل پیش برو
بیت برجسته غزل
تکیه بر تقوی و دانش در طریقت کافریست
راهرو گر صد هنر دارد توکل بایدش
بیت 4 به صورت مستقیم به محور غزل یعنی صبر، تحمل و توکل در راه عشق پیوند دارد: تکیه بر تقوی و دانش در طریقت کافریست / راهرو گر صد هنر دارد توکل بایدش.
تعبیر این غزل برای نیت‌های مختلف
موضوع مورد نظرتان را انتخاب کنید تا برداشت مرتبط با آن را بخوانید.
تعبیر عاشقانه
در نیت عاشقانه، این غزل از عشق عمیق همراه با صبر سخن می‌گوید. اگر میان شما و فرد موردنظر فاصله یا مانعی ایجاد شده، ممکن است این فاصله موقتی باشد و برای عبور از آن نیاز به تحمل و رفتار سنجیده داشته باشید. حافظ همچنین نشان می‌دهد که عشق می‌تواند انسان را گرفتار و بی‌قرار کند؛ بنابراین بهتر است در کنار علاقه شدید، آرامش و عزت نفس خود را حفظ کنید و برای هر رفتار طرف مقابل واکنش عجولانه نشان ندهید.
تعبیر گشایش
در موضوع گشایش کلی، پیام غزل 276 از تصویر «تحمل ناز معشوق» آغاز می شود. صبر بلبل بر خار. بنابراین برای نیت خود، نشانه های عینی را بررسی کن و از قضاوت شتاب زده بپرهیز. دشواری مسیر را بپذیر و با صبر و تدبیر و توکل پیش برو. این برداشت به معنای تضمین بازگشت، پیروزی یا تعیین زمان رویداد نیست.
تعبیر کار و آینده شغلی
در نیت کاری، بیت مربوط به تدبیر و تأمل اهمیت ویژه‌ای دارد. برای اداره امور مهم، صرف شور و انگیزه کافی نیست و باید برنامه، بررسی و دوراندیشی وجود داشته باشد. اگر پروژه‌ای با تأخیر مواجه شده، ممکن است لازم باشد با حوصله بیشتری مراحل آن را پیش ببرید. همچنین اگر فردی در مسیر کاری شما نقش مهمی دارد، بهتر است میان اعتماد به او و بررسی منطقی شرایط تعادل برقرار کنید.
تعبیر دوراهی و تصمیم
در موضوع دوراهی، پیام غزل 276 از تصویر «رندی و مصلحت‌بینی» آغاز می شود. تحمل ناز معشوق. بنابراین برای نیت خود، نشانه های عینی را بررسی کن و از قضاوت شتاب زده بپرهیز. دشواری مسیر را بپذیر و با صبر و تدبیر و توکل پیش برو. این برداشت به معنای تضمین بازگشت، پیروزی یا تعیین زمان رویداد نیست.
از سوی دیگر، «تکیه بر تقوی و دانش در طریقت کافریست / راهرو گر صد هنر دارد توکل بایدش» یادآور می شود که موضوع صبر، تحمل و توکل در راه عشق را باید در تصمیم های روزمره نیز دید. اگر پاسخ یا نتیجه ای روشن نیست، با گفت و گو، مشورت و بازنگری در امکانات، قدم بعدی را مشخص کن.
قدم بعدی پس از خواندن فال
دشواری مسیر را بپذیر و با صبر و تدبیر و توکل پیش برو
پرسش‌های رایج درباره این غزل
آیا این غزل برای نیتی که با تأخیر روبه‌رو شده نشانه امید دارد؟
بله، مضمون اصلی غزل بر صبر در برابر هجران و تحمل سختی مسیر استوار است. اگر خواسته شما ارزشمند و مسیر آن همچنان منطقی است، تأخیر به تنهایی نشانه شکست نیست. ممکن است لازم باشد زمان بیشتری بدهید و در این فاصله اقدامات درست را ادامه دهید.
اگر در عشق دچار بی‌قراری شده‌ام، چه توصیه‌ای دارد؟
حافظ دل گرفتار را به مرغی تشبیه می‌کند که در دام افتاده و باید تحمل کند. این یعنی شدت علاقه طبیعی است، اما بهتر است اجازه ندهید بی‌قراری باعث تصمیم‌های عجولانه شود. احساس خود را بپذیرید، ولی رفتار و تصمیم را با آرامش بیشتری مدیریت کنید.
آیا برای موفقیت در کار فقط دانش و توانایی کافی است؟
غزل می‌گوید حتی کسی که هنرهای زیادی دارد، در مسیر خود به توکل نیازمند است. در امور عملی البته دانش، برنامه و تدبیر ضروری‌اند، اما همیشه همه عوامل در اختیار انسان نیستند. بنابراین ترکیب توانایی، برنامه‌ریزی، صبر و اعتماد می‌تواند رویکرد متعادل‌تری باشد.
آیا این فال برای ازدواجی که با مانع روبه‌رو شده مناسب است؟
مضمون غزل با تحمل موانع و صبر در مسیر عشق هماهنگ است. اگر مانع موجود موقتی و قابل حل باشد، ممکن است با گفت‌وگو و گذشت زمان برطرف شود. با این حال، صبر نباید باعث نادیده گرفتن مشکلات جدی مانند بی‌اعتمادی، نبود تعهد یا ناسازگاری اساسی شود.
مهم‌ترین پیام این غزل برای نیت من چیست؟
اگر خواسته‌ات ارزشمند است، برای رسیدن به آن صبر داشته باش؛ اما صبر را با بی‌عملی اشتباه نگیر. در امور عملی تدبیر و تأمل کن، در امور عاطفی از بی‌قراری دور بمان و در شرایطی که همه چیز در اختیار تو نیست، توکل و اعتماد را حفظ کن. همچنین اصل خواسته را از تجمل و حاشیه‌های غیرضروری جدا کن.
بیشتر درباره پیام این غزل
درس زندگی از این غزل
غزل 276 با مطلع «باغبان گر پنج‌روزی صحبت گل بایدش» درباره صبر، تحمل و توکل در راه عشق سخن می گوید. این فال توصیف شاعرانه ای برای تأمل است، نه خبر قطعی از آینده. دشواری مسیر را بپذیر و با صبر و تدبیر و توکل پیش برو.
بیت 1: صبر بلبل بر خار. این بیت در کنار «باغبان گر پنج‌روزی صحبتِ گل بایدش / بر جفایِ خارِ هجران صبرِ بلبل بایدش» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
بیت 2: مرغ گرفتار در دام زلف. این بیت در کنار «ای دل اندر بندِ زلفش از پریشانی مَنال / مرغِ زیرک چون به دام افتد تحمل بایدش» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
بیت 3: رندی و مصلحت‌بینی. این بیت در کنار «رندِ عالم‌سوز را با مصلحت‌بینی چه‌کار؟ / کار مُلک است آن که تدبیر و تأمل بایدش» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
بیت 4: توکل فراتر از دانش. این بیت در کنار «تکیه بر تقوی و دانش در طریقت کافریست / راهرو گر صد هنر دارد توکل بایدش» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
بیت 5: رخ و زلف محبوب. این بیت در کنار «با چُنین زلف و رُخَش بادا نظربازی حرام / هر که روی یاسمین و جَعدِ سنبل بایدش» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
بیت 6: تحمل ناز معشوق. این بیت در کنار «نازها زان نرگسِ مستانه‌اش باید کشید / این دلِ شوریده تا آن جَعد و کاکُل بایدش» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
بیت 7: پرهیز از تعلل. این بیت در کنار «ساقیا در گردشِ ساغر تعلل تا به چند؟ / دور چون با عاشقان افتد تَسَلسُل بایدش» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
بیت 8: پرهیز از تجمل. این بیت در کنار «کیست حافظ تا ننوشد باده بی‌آوازِ رود؟ / عاشقِ مسکین چرا چندین تجمل بایدش؟» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
در این غزل، «تکیه بر تقوی و دانش در طریقت کافریست / راهرو گر صد هنر دارد توکل بایدش» شاهد محوری است. نتیجه عملی آن نه انتظار منفعلانه، بلکه تشخیص فرصت، رعایت حرمت خود و دیگران و انتخاب قدمی متناسب با وضعیت واقعی است. دشواری مسیر را بپذیر و با صبر و تدبیر و توکل پیش برو
پیام کامل حافظ
غزل 276 با مطلع «باغبان گر پنج‌روزی صحبت گل بایدش» درباره صبر، تحمل و توکل در راه عشق سخن می گوید. این فال توصیف شاعرانه ای برای تأمل است، نه خبر قطعی از آینده. دشواری مسیر را بپذیر و با صبر و تدبیر و توکل پیش برو.
بیت 1: صبر بلبل بر خار. این بیت در کنار «باغبان گر پنج‌روزی صحبتِ گل بایدش / بر جفایِ خارِ هجران صبرِ بلبل بایدش» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
بیت 2: مرغ گرفتار در دام زلف. این بیت در کنار «ای دل اندر بندِ زلفش از پریشانی مَنال / مرغِ زیرک چون به دام افتد تحمل بایدش» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
بیت 3: رندی و مصلحت‌بینی. این بیت در کنار «رندِ عالم‌سوز را با مصلحت‌بینی چه‌کار؟ / کار مُلک است آن که تدبیر و تأمل بایدش» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
بیت 4: توکل فراتر از دانش. این بیت در کنار «تکیه بر تقوی و دانش در طریقت کافریست / راهرو گر صد هنر دارد توکل بایدش» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
بیت 5: رخ و زلف محبوب. این بیت در کنار «با چُنین زلف و رُخَش بادا نظربازی حرام / هر که روی یاسمین و جَعدِ سنبل بایدش» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
بیت 6: تحمل ناز معشوق. این بیت در کنار «نازها زان نرگسِ مستانه‌اش باید کشید / این دلِ شوریده تا آن جَعد و کاکُل بایدش» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
بیت 7: پرهیز از تعلل. این بیت در کنار «ساقیا در گردشِ ساغر تعلل تا به چند؟ / دور چون با عاشقان افتد تَسَلسُل بایدش» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
بیت 8: پرهیز از تجمل. این بیت در کنار «کیست حافظ تا ننوشد باده بی‌آوازِ رود؟ / عاشقِ مسکین چرا چندین تجمل بایدش؟» معنایی مشخص می یابد؛ باید تصویر ادبی را در پیوند با وضعیت نیت خواند، نه به عنوان پیشگویی قطعی.
در این غزل، «تکیه بر تقوی و دانش در طریقت کافریست / راهرو گر صد هنر دارد توکل بایدش» شاهد محوری است. نتیجه عملی آن نه انتظار منفعلانه، بلکه تشخیص فرصت، رعایت حرمت خود و دیگران و انتخاب قدمی متناسب با وضعیت واقعی است. دشواری مسیر را بپذیر و با صبر و تدبیر و توکل پیش برو
تعبیر فال حافظ برداشتی ادبی و الهام‌بخش از غزل است؛ برای تصمیم‌های مهم، شرایط واقعی زندگی را نیز در نظر بگیرید.