✦ دیوان حافظ شیرازی ✦
غزل 247 حافظ؛ صبا ز منزل جانان گذر دریغ مدار
متن کامل شعر، پخش صوت، معنی غزل و تعبیر آن
موضوع اصلی: دریغ نکردن مهر و خبر، حق‌شناسی در روزگار کامیابی و امید به زدوده شدن غبار غم
مطالعه آرام غزل حافظ
بیت‌ها را در صفحهای خلوت، با اندازه دلخواه و حالت شب بخوانید.
متن غزل شماره 247 حافظ
پخش صوت غزل
برای شنیدن شعر، پخش را انتخاب کنید
صبا ز منزل جانان گذر دریغ مدار
وز او به عاشق بی دل خبر دریغ مدار
به شکر آن که شکفتی به کام بخت ای گل
نسیم وصل ز مرغ سحر دریغ مدار
حریف عشق تو بودم چو ماه نو بودی
کنون که ماه تمامی نظر دریغ مدار
جهان و هر چه در او هست سهل و مختصر است
ز اهل معرفت این مختصر دریغ مدار
کنون که چشمه قند است لعل نوشینت
سخن بگوی و ز طوطی شکر دریغ مدار
مکارم تو به آفاق می برد شاعر
از او وظیفه و زاد سفر دریغ مدار
چو ذکر خیر طلب می کنی سخن این است
که در بهای سخن سیم و زر دریغ مدار
غبار غم برود حال خوش شود حافظ
تو آب دیده از این رهگذر دریغ مدار
خلاصه تعبیر این غزل
این غزل درباره دریغ نکردن مهر و خبر، حق‌شناسی در روزگار کامیابی و امید به زدوده شدن غبار غم است. لحن آن خواهشگر، مهربان و امیدوار است. پیام کلی برای صاحب نیت آن است که تصویرهای شاعرانه را با واقعیت زندگی خود بسنجد و در برابر تجربه، هم احساس و هم مسئولیت را جدی بگیرد.
بیت 1: پیام‌رسانی صبا. شاعر از باد صبا می‌خواهد از کوی محبوب عبور کند و خبری برای دل بی‌قرار بیاورد؛ نیاز به ارتباط، آغازگر غزل است. شاهد: «صبا ز منزلِ جانان گذر دریغ مدار / وز او به عاشقِ بی‌دل خبر دریغ مدار»
بیت 2: شکر کامیابی با مهربانی. گلِ شکفته مخاطبِ درخواست است تا در اوج خوشبختی بلبل سحرخیز را بی‌نصیب نگذارد. شاهد: «به شُکرِ آن که شِکُفتی به کامِ بخت ای گل / نسیمِ وصل ز مرغِ سحر دریغ مدار»
بیت 3: وفاداری از آغاز راه. عاشق یادآوری می‌کند که در روزگارِ هلال بودن محبوب نیز همراهش بوده و اکنون چشم‌داشت توجه دارد. شاهد: «حریفِ عشقِ تو بودم چو ماهِ نو بودی / کنون که ماهِ تمامی نظر دریغ مدار»
بیت 4: ناپایداری جهان و قدر معرفت. در برابر ارزش اهل شناخت، دارایی و جلوه جهان اندک می‌نماید؛ بخشندگی بر انباشت ترجیح می‌یابد. شاهد: «جهان و هر چه در او هست سهل و مختصر است / ز اهلِ معرفت این مختصر دریغ مدار»
بیت 5: بخشندگی در کلام. لب شیرین محبوب به چشمه قند مانند شده و شاعر خواهان سخنی دل‌نواز است؛ گاهی یک جمله مرهم است. شاهد: «کنون که چشمهٔ قند است لعلِ نوشین‌ات / سخن بگوی و ز طوطی، شِکَر دریغ مدار»
بیت 6: پشتیبانی از سخنور. در بافت مدح، شاعر از شخص ستوده می‌خواهد پاداش و توشه سفر را از کسی که آوازه نیکی‌اش را می‌برد دریغ نکند. شاهد: «مکارمِ تو به آفاق می‌بَرَد شاعر / از او وظیفه و زادِ سفر دریغ مدار»
بیت 7: حق‌شناسی در برابر خدمت. نام نیک با سپاس عملی و رعایت حق کسانی که خدمت کرده‌اند پیوند می‌یابد. شاهد: «چو ذکرِ خیر طلب می‌کنی سخن این است / که در بهایِ سخن سیم و زر دریغ مدار»
بیت 8: اشک و امید به زدودن غبار. مقطع غم را غباری گذرا می‌بیند و اشک را بخشی از گذار عاطفی تصویر می‌کند؛ وعده زمانی مشخص نمی‌دهد. شاهد: «غبارِ غم بِرَوَد، حال خوش شود حافظ / تو آبِ دیده از این رهگذر دریغ مدار»
برای نیت تو، شاهد برجسته بیت 8 است: «غبارِ غم بِرَوَد، حال خوش شود حافظ / تو آبِ دیده از این رهگذر دریغ مدار». از این شاهد می‌توان دعوتی به تأمل گرفت، نه خبری قطعی از آینده. پیامی محترمانه برای کسی که از او دور مانده‌ای بفرست و اگر در موقعیت توانایی هستی از حمایت عملی از دیگری دریغ نکن. از سر غرور یا دلخوری، محبت و قدردانی را به تأخیر نینداز و گشایش را وعده قطعی تلقی نکن.
تعبیر فال حافظ غزل 247
فال شما درباره دریغ نکردن محبت، رساندن پیام دل و استفاده از فرصت‌هایی است که برای نزدیک شدن به خواسته‌تان پیش می‌آیند. اگر مدتی در انتظار پاسخ، توجه یا گشایشی بوده‌اید، این غزل شما را به حفظ امید و برداشتن قدمی روشن و محترمانه دعوت می‌کند. گاهی یک گفت‌وگوی صادقانه یا یک رفتار مهربانانه می‌تواند فاصله‌ای طولانی را کمتر کند. در عین حال، حافظ یادآور می‌شود که دنیا و فرصت‌هایش گذرا هستند؛ پس نه آن‌قدر در انتظار بمانید که زمان از دست برود و نه از روی شتاب تصمیم بگیرید. بخشندگی و محبت ارزشمندند، اما باید با آگاهی و تعادل همراه باشند. اگر غمی بر دل دارید، بیان آن و پذیرفتن حمایت دیگران می‌تواند راهی برای سبک‌تر شدن روح شما باشد.
معنی و مفهوم غزل
در آغاز غزل، شاعر از باد صبا می‌خواهد از منزل محبوب بگذرد و خبری از او برای عاشق بی‌قرار بیاورد. سپس با تصویر گل شکفته و نسیم وصال، بر این نکته تأکید می‌کند که وقتی بخت و زیبایی به شکوفایی رسیده‌اند، نباید از مهر و نزدیکی دریغ کرد. حافظ در ادامه می‌گوید از آغازِ عشق، همراه محبوب بوده و اکنون که محبوب به کمال زیبایی رسیده، انتظار دارد همچنان مورد توجه قرار گیرد. در بخش میانی، دنیا و داشته‌های آن را گذرا و مختصر می‌خواند و از اهل معرفت می‌خواهد آنچه می‌توانند از آگاهی و لطف دریغ نکنند. شیرینی لب و سخن محبوب به سرچشمه قند تشبیه می‌شود و شاعر از او می‌خواهد این شیرینی را در گفتار آشکار کند. سپس به بزرگواری ممدوح اشاره می‌کند و می‌گوید شاعر نیکی‌های او را در جهان بازمی‌گوید، پس سزاوار است که از پاداش و توشه سفر محروم نماند. در پایان، حافظ از بهای سخن و ارزش جبران آن سخن می‌گوید و غزل را با تصویری از زدوده شدن غبار غم و بهتر شدن حال به پایان می‌رساند؛ تصویری که اشک و اندوه را نیز بخشی از گذر انسان به سوی آرامش می‌داند.
پیام حافظ به زبان ساده
«اشک و امید به زدودن غبار؛ مقطع غم را غباری گذرا می‌بیند و اشک را بخشی از گذار عاطفی تصویر می‌کند؛ وعده زمانی مشخص نمی‌دهد.»
به زبان ساده، از تجربه‌های زندگی درس بگیر، شتاب‌زده داوری نکن و بدان که مقطع غم را غباری گذرا می‌بیند و اشک را بخشی از گذار عاطفی تصویر می‌کند؛ وعده زمانی مشخص نمی‌دهد. پیامی محترمانه برای کسی که از او دور مانده‌ای بفرست و اگر در موقعیت توانایی هستی از حمایت عملی از دیگری دریغ نکن.
بیت برجسته غزل
غبارِ غم بِرَوَد، حال خوش شود حافظ
تو آبِ دیده از این رهگذر دریغ مدار
بیت 8 با تصویر «اشک و امید به زدودن غبار» هسته عملی پیام را روشن می‌کند: مقطع غم را غباری گذرا می‌بیند و اشک را بخشی از گذار عاطفی تصویر می‌کند؛ وعده زمانی مشخص نمی‌دهد.
تعبیر این غزل برای نیت‌های مختلف
موضوع مورد نظرتان را انتخاب کنید تا برداشت مرتبط با آن را بخوانید.
تعبیر عاشقانه
در زمینه عشق، این غزل از دلتنگی عاشقی می‌گوید که چشم به راه خبری از محبوب است. اگر به کسی علاقه دارید و میان شما فاصله یا سکوتی افتاده، می‌توانید با پیامی محترمانه و بی‌توقع، راه گفت‌وگو را باز کنید. اگر رابطه‌ای از گذشته در ذهن شما باقی مانده، به جای تکیه بر حدس و انتظار، به نشانه‌های واقعی توجه کنید و ببینید آیا علاقه و تلاش دوطرفه وجود دارد یا نه. برای کسانی که در رابطه هستند، شعر بر دریغ نکردن توجه، کلام محبت‌آمیز و قدردانی تأکید دارد. عشق با مراقبت و صداقت جان می‌گیرد، اما نباید برای حفظ آن یک‌طرفه از خواسته‌ها و آرامش خود گذشت.
تعبیر گشایش
گشایش کلی: در فضای این غزل، «دریغ نکردن مهر و خبر، حق‌شناسی در روزگار کامیابی و امید به زدوده شدن غبار غم» را در نظر بگیر. گشایش در تعبیر ادبی بیشتر از تغییر نگاه و اقدام معقول آغاز می‌شود. بیت 8 با تصویر «اشک و امید به زدودن غبار» یادآوری می‌کند: مقطع غم را غباری گذرا می‌بیند و اشک را بخشی از گذار عاطفی تصویر می‌کند؛ وعده زمانی مشخص نمی‌دهد. بنابراین پیامی محترمانه برای کسی که از او دور مانده‌ای بفرست و اگر در موقعیت توانایی هستی از حمایت عملی از دیگری دریغ نکن.
تعبیر کار و آینده شغلی
در کار و مسیر حرفه‌ای، این غزل به ارزش ارتباطات سازنده، قدردانی از همراهان و بیان درست توانایی‌ها اشاره دارد. اگر منتظر پاسخ یک درخواست شغلی، پیشنهاد همکاری یا حمایت فردی باتجربه هستید، پیگیری مؤدبانه و ارائه روشن دستاوردهایتان می‌تواند مفید باشد. بیت مربوط به شاعر و زاد سفر، یادآور این است که تلاش و مهارت باید با پشتیبانی و جبران مناسب همراه باشد؛ بنابراین در همکاری‌ها درباره وظایف، دستمزد و توقعات شفاف باشید. فرصت‌ها را جدی بگیرید، اما پیش از تعهد، جزئیات و شرایط را بررسی کنید.
تعبیر دوراهی و تصمیم
دوراهی: در فضای این غزل، «دریغ نکردن مهر و خبر، حق‌شناسی در روزگار کامیابی و امید به زدوده شدن غبار غم» را در نظر بگیر. معیارهای انتخاب را بنویس و میان خواسته فوری و پیامد درازمدت فرق بگذار. بیت 4 با تصویر «ناپایداری جهان و قدر معرفت» یادآوری می‌کند: در برابر ارزش اهل شناخت، دارایی و جلوه جهان اندک می‌نماید؛ بخشندگی بر انباشت ترجیح می‌یابد. بنابراین پیامی محترمانه برای کسی که از او دور مانده‌ای بفرست و اگر در موقعیت توانایی هستی از حمایت عملی از دیگری دریغ نکن.
قدم بعدی پس از خواندن فال
پیامی محترمانه برای کسی که از او دور مانده‌ای بفرست و اگر در موقعیت توانایی هستی از حمایت عملی از دیگری دریغ نکن.
پرسش‌های رایج درباره این غزل
این فال درباره انتظار برای پیام یا خبر چه می‌گوید؟
غزل تصویر عاشقی را نشان می‌دهد که چشم‌به‌راه خبری از محبوب است. اگر منتظر پاسخ کسی هستید، امید را حفظ کنید و در صورت مناسب بودن شرایط، با پیامی روشن و محترمانه راه ارتباط را باز کنید. با این حال، فال زمان یا نتیجه مشخصی را تضمین نمی‌کند.
اگر میان من و شخصی که دوستش دارم فاصله افتاده، چه کنم؟
مضمون نسیم وصال و دریغ نکردن محبت، شما را به گفت‌وگویی صادقانه و بدون سرزنش دعوت می‌کند. می‌توانید دلتنگی یا خواسته خود را بیان کنید و به پاسخ طرف مقابل نیز فرصت بدهید. توجه کنید که نزدیک شدن باید بر پایه احترام و علاقه متقابل باشد.
آیا نیت عاطفی من به ازدواج می‌رسد؟
غزل درباره توجه، نزدیکی و آشکار کردن احساسات سخن می‌گوید، اما نتیجه قطعی ازدواج را پیش‌بینی نمی‌کند. برای روشن شدن مسیر، درباره خواسته‌ها، تعهد، شرایط زندگی و تفاهم با طرف مقابل گفت‌وگو کنید و نشانه‌های واقعی همراهی را در نظر بگیرید.
برای نیت کاری یا مالی چه پیامی دارد؟
بخش مربوط به پاداش شاعر و بهای سخن، بر ارزش تلاش و ضرورت جبران منصفانه تأکید دارد. اگر منتظر دستمزد، پاسخ یا حمایت هستید، موضوع را محترمانه پیگیری کنید و توافق‌ها را روشن نگه دارید. در بخشش مالی نیز توان خود را بسنجید و تصمیمی سنجیده بگیرید.
چگونه می‌توانم از غم و نگرانی این روزها فاصله بگیرم؟
پایان غزل از رفتن غبار غم و بهتر شدن حال سخن می‌گوید. احساساتتان را سرکوب نکنید؛ با فردی امین صحبت کنید، از همراهی دیگران بهره ببرید و اگر موضوعی نیازمند اقدام است، یک قدم عملی بردارید. آرامش ممکن است تدریجی باشد و لازم نیست همه چیز یک‌باره حل شود.
بیشتر درباره پیام این غزل
درس زندگی از این غزل
درس اصلی این غزل آن است که دریغ نکردن مهر و خبر، حق‌شناسی در روزگار کامیابی و امید به زدوده شدن غبار غم را نه شعاری کلی، بلکه تجربه‌ای پیچیده ببینیم.
از بیت 1 می‌آموزیم: شاعر از باد صبا می‌خواهد از کوی محبوب عبور کند و خبری برای دل بی‌قرار بیاورد؛ نیاز به ارتباط، آغازگر غزل است. تصویر «پیام‌رسانی صبا» این تجربه را از دیگر بیت‌ها متمایز می‌کند.
از بیت 2 می‌آموزیم: گلِ شکفته مخاطبِ درخواست است تا در اوج خوشبختی بلبل سحرخیز را بی‌نصیب نگذارد. تصویر «شکر کامیابی با مهربانی» این تجربه را از دیگر بیت‌ها متمایز می‌کند.
از بیت 3 می‌آموزیم: عاشق یادآوری می‌کند که در روزگارِ هلال بودن محبوب نیز همراهش بوده و اکنون چشم‌داشت توجه دارد. تصویر «وفاداری از آغاز راه» این تجربه را از دیگر بیت‌ها متمایز می‌کند.
از بیت 4 می‌آموزیم: در برابر ارزش اهل شناخت، دارایی و جلوه جهان اندک می‌نماید؛ بخشندگی بر انباشت ترجیح می‌یابد. تصویر «ناپایداری جهان و قدر معرفت» این تجربه را از دیگر بیت‌ها متمایز می‌کند.
از بیت 5 می‌آموزیم: لب شیرین محبوب به چشمه قند مانند شده و شاعر خواهان سخنی دل‌نواز است؛ گاهی یک جمله مرهم است. تصویر «بخشندگی در کلام» این تجربه را از دیگر بیت‌ها متمایز می‌کند.
از بیت 6 می‌آموزیم: در بافت مدح، شاعر از شخص ستوده می‌خواهد پاداش و توشه سفر را از کسی که آوازه نیکی‌اش را می‌برد دریغ نکند. تصویر «پشتیبانی از سخنور» این تجربه را از دیگر بیت‌ها متمایز می‌کند.
از بیت 7 می‌آموزیم: نام نیک با سپاس عملی و رعایت حق کسانی که خدمت کرده‌اند پیوند می‌یابد. تصویر «حق‌شناسی در برابر خدمت» این تجربه را از دیگر بیت‌ها متمایز می‌کند.
از بیت 8 می‌آموزیم: مقطع غم را غباری گذرا می‌بیند و اشک را بخشی از گذار عاطفی تصویر می‌کند؛ وعده زمانی مشخص نمی‌دهد. تصویر «اشک و امید به زدودن غبار» این تجربه را از دیگر بیت‌ها متمایز می‌کند.
در زندگی امروز، میان نیت خوب و نتیجه مطلوب فاصله‌ای است که با گفت‌وگو، بررسی و عمل سنجیده پیموده می‌شود. پیامی محترمانه برای کسی که از او دور مانده‌ای بفرست و اگر در موقعیت توانایی هستی از حمایت عملی از دیگری دریغ نکن.
پیام کامل حافظ
ای صاحب نیت، در غزل 247 حافظ با زبانی خواهشگر، مهربان و امیدوار تو را به دیدنِ «دریغ نکردن مهر و خبر، حق‌شناسی در روزگار کامیابی و امید به زدوده شدن غبار غم» فرامی‌خواند. نخست باید معنای ابیات را در پیوند با یکدیگر شنید، سپس آن را آینه‌ای برای پرسش‌های امروز کرد.
1. پیام‌رسانی صبا: شاعر از باد صبا می‌خواهد از کوی محبوب عبور کند و خبری برای دل بی‌قرار بیاورد؛ نیاز به ارتباط، آغازگر غزل است. در این بیت، عبارت «صبا ز منزلِ جانان گذر دریغ مدار / وز او به عاشقِ بی‌دل خبر دریغ مدار» راهِ خواندن همین تصویر را نشان می‌دهد.
2. شکر کامیابی با مهربانی: گلِ شکفته مخاطبِ درخواست است تا در اوج خوشبختی بلبل سحرخیز را بی‌نصیب نگذارد. در این بیت، عبارت «به شُکرِ آن که شِکُفتی به کامِ بخت ای گل / نسیمِ وصل ز مرغِ سحر دریغ مدار» راهِ خواندن همین تصویر را نشان می‌دهد.
3. وفاداری از آغاز راه: عاشق یادآوری می‌کند که در روزگارِ هلال بودن محبوب نیز همراهش بوده و اکنون چشم‌داشت توجه دارد. در این بیت، عبارت «حریفِ عشقِ تو بودم چو ماهِ نو بودی / کنون که ماهِ تمامی نظر دریغ مدار» راهِ خواندن همین تصویر را نشان می‌دهد.
4. ناپایداری جهان و قدر معرفت: در برابر ارزش اهل شناخت، دارایی و جلوه جهان اندک می‌نماید؛ بخشندگی بر انباشت ترجیح می‌یابد. در این بیت، عبارت «جهان و هر چه در او هست سهل و مختصر است / ز اهلِ معرفت این مختصر دریغ مدار» راهِ خواندن همین تصویر را نشان می‌دهد.
5. بخشندگی در کلام: لب شیرین محبوب به چشمه قند مانند شده و شاعر خواهان سخنی دل‌نواز است؛ گاهی یک جمله مرهم است. در این بیت، عبارت «کنون که چشمهٔ قند است لعلِ نوشین‌ات / سخن بگوی و ز طوطی، شِکَر دریغ مدار» راهِ خواندن همین تصویر را نشان می‌دهد.
6. پشتیبانی از سخنور: در بافت مدح، شاعر از شخص ستوده می‌خواهد پاداش و توشه سفر را از کسی که آوازه نیکی‌اش را می‌برد دریغ نکند. در این بیت، عبارت «مکارمِ تو به آفاق می‌بَرَد شاعر / از او وظیفه و زادِ سفر دریغ مدار» راهِ خواندن همین تصویر را نشان می‌دهد.
7. حق‌شناسی در برابر خدمت: نام نیک با سپاس عملی و رعایت حق کسانی که خدمت کرده‌اند پیوند می‌یابد. در این بیت، عبارت «چو ذکرِ خیر طلب می‌کنی سخن این است / که در بهایِ سخن سیم و زر دریغ مدار» راهِ خواندن همین تصویر را نشان می‌دهد.
8. اشک و امید به زدودن غبار: مقطع غم را غباری گذرا می‌بیند و اشک را بخشی از گذار عاطفی تصویر می‌کند؛ وعده زمانی مشخص نمی‌دهد. در این بیت، عبارت «غبارِ غم بِرَوَد، حال خوش شود حافظ / تو آبِ دیده از این رهگذر دریغ مدار» راهِ خواندن همین تصویر را نشان می‌دهد.
سخن پایانی این است: پیامی محترمانه برای کسی که از او دور مانده‌ای بفرست و اگر در موقعیت توانایی هستی از حمایت عملی از دیگری دریغ نکن. از سر غرور یا دلخوری، محبت و قدردانی را به تأخیر نینداز و گشایش را وعده قطعی تلقی نکن.
تعبیر فال حافظ برداشتی ادبی و الهام‌بخش از غزل است؛ برای تصمیم‌های مهم، شرایط واقعی زندگی را نیز در نظر بگیرید.