✦ دیوان حافظ شیرازی ✦
غزل 194 حافظ؛ سمن بویان غبار غم چو بنشینند بنشانند
متن کامل شعر، پخش صوت، معنی غزل و تعبیر آن
موضوع اصلی: کشش و بی‌قراری عشق، کوتاهی دیدار و دشواری درمان درد دل
مطالعه آرام غزل حافظ
بیتها را در صفحهای خلوت، با اندازه دلخواه و حالت شب بخوانید.
متن غزل شماره 194 حافظ
پخش صوت غزل
برای شنیدن شعر، پخش را انتخاب کنید
سمن بویان غبار غم چو بنشینند بنشانند
پری رویان قرار از دل چو بستیزند بستانند
به فتراک جفا دل ها چو بربندند بربندند
ز زلف عنبرین جان ها چو بگشایند بفشانند
به عمری یک نفس با ما چو بنشینند برخیزند
نهال شوق در خاطر چو برخیزند بنشانند
سرشک گوشه گیران را چو دریابند در یابند
رخ مهر از سحرخیزان نگردانند اگر دانند
ز چشمم لعل رمانی چو می خندند می بارند
ز رویم راز پنهانی چو می بینند می خوانند
دوای درد عاشق را کسی کو سهل پندارد
ز فکر آنان که در تدبیر درمانند در مانند
چو منصور از مراد آنان که بردارند بر دارند
بدین درگاه حافظ را چو می خوانند می رانند
در این حضرت چو مشتاقان نیاز آرند ناز آرند
که با این درد اگر دربند درمانند درمانند
خلاصه تعبیر این غزل
غزل 194 با مطلع «سمن‌بویان، غبار غم چو بنشینند؛ بنشانند» بر محور کشش و بی‌قراری عشق، کوتاهی دیدار و دشواری درمان درد دل می‌چرخد. لحن آن شورمند، مشتاق و آمیخته به رنج است و باید تفاوت صدای شاعر با نتیجه‌گیری قطعی درباره آینده را حفظ کرد.
بیت 1، با تصویر «دوگانگی تسکین و بی‌قراری»، می‌گوید: «سَمَن‌بویان، غُبارِ غَم چو بِنْشینَنْد؛ بِنْشانَنْد / پَری‌رویان، قَرار از دِل چو بِسْتیزَنْد؛ بِسْتانَنْد». این تصویر در زبان حافظ نه گزارش آینده بلکه راهی برای دیدن تناقض‌های دل است. در نیت عاطفی، می‌توان آن را پرسشی درباره صداقت و رفتار متقابل دانست؛ در نیت شغلی، یادآور سنجش ادعاها در برابر شواهد است. نتیجه را باید از واقعیت زندگی و گفت‌وگوی روشن دریافت، نه از پیش‌گویی شعر.
بیت 2، با تصویر «اسارت دل در کشش محبوب»، می‌گوید: «بِه فِتْراکِ جَفا، دِل‌ها چو بَربَنْدَنْد؛ بَربَنْدَنْد / زِ زُلْفِ عَنْبَرین، جان‌ها چو بُگشایَنْد؛ بِفْشانَنْد». این تصویر در زبان حافظ نه گزارش آینده بلکه راهی برای دیدن تناقض‌های دل است. در نیت عاطفی، می‌توان آن را پرسشی درباره صداقت و رفتار متقابل دانست؛ در نیت شغلی، یادآور سنجش ادعاها در برابر شواهد است. نتیجه را باید از واقعیت زندگی و گفت‌وگوی روشن دریافت، نه از پیش‌گویی شعر.
بیت 3، با تصویر «دیدار کوتاه و اشتیاق بلند»، می‌گوید: «بِه عُمْری، یِک نَفَس با ما چو بِنْشینَنْد؛ بَرخیزَنْد / نَهالِ شوق در خاطِر چو بَرخیزَنْد، بِنْشانَنْد». این تصویر در زبان حافظ نه گزارش آینده بلکه راهی برای دیدن تناقض‌های دل است. در نیت عاطفی، می‌توان آن را پرسشی درباره صداقت و رفتار متقابل دانست؛ در نیت شغلی، یادآور سنجش ادعاها در برابر شواهد است. نتیجه را باید از واقعیت زندگی و گفت‌وگوی روشن دریافت، نه از پیش‌گویی شعر.
بیت 4، با تصویر «ارزش اشک و نیاز به همدلی»، می‌گوید: «سِرِشْکِ گوشِه‌گیران را چو دَریابَنْد، دُر یابَنْد / رُخِ مِهْر از سَحَرخیزان نَگَردانَنْد، اَگَر دانند». این تصویر در زبان حافظ نه گزارش آینده بلکه راهی برای دیدن تناقض‌های دل است. در نیت عاطفی، می‌توان آن را پرسشی درباره صداقت و رفتار متقابل دانست؛ در نیت شغلی، یادآور سنجش ادعاها در برابر شواهد است. نتیجه را باید از واقعیت زندگی و گفت‌وگوی روشن دریافت، نه از پیش‌گویی شعر.
بیت 5، با تصویر «آشکار شدن راز در چهره»، می‌گوید: «زِ چَشْمَم، لَعْلِ رُمّانی چو می‌خَنْدَنْد، می‌بارَنْد / زِ رویَم، رازِ پِنْهانی چو می‌بینَنْد؛ می‌خوانَنْد». این تصویر در زبان حافظ نه گزارش آینده بلکه راهی برای دیدن تناقض‌های دل است. در نیت عاطفی، می‌توان آن را پرسشی درباره صداقت و رفتار متقابل دانست؛ در نیت شغلی، یادآور سنجش ادعاها در برابر شواهد است. نتیجه را باید از واقعیت زندگی و گفت‌وگوی روشن دریافت، نه از پیش‌گویی شعر.
بیت 6، با تصویر «پیچیدگی رنج عاشق»، می‌گوید: «دَوایِ دَرْدِ عاشِق را کسی کاو سَهْل پِنْدارَد / زِ فِکْر، آنان کِه دَر تَدْبیر درمانند، در مانند». این تصویر در زبان حافظ نه گزارش آینده بلکه راهی برای دیدن تناقض‌های دل است. در نیت عاطفی، می‌توان آن را پرسشی درباره صداقت و رفتار متقابل دانست؛ در نیت شغلی، یادآور سنجش ادعاها در برابر شواهد است. نتیجه را باید از واقعیت زندگی و گفت‌وگوی روشن دریافت، نه از پیش‌گویی شعر.
بیت 7، با تصویر «بهای سنگین عشق و تناقض دعوت و طرد»، می‌گوید: «چو مَنْصور از مُراد آنان که بردارند، بر دارند / بدین درگاه، «حافِظ» را چو می‌خوانَنْد؛ می‌رانَنْد». این تصویر در زبان حافظ نه گزارش آینده بلکه راهی برای دیدن تناقض‌های دل است. در نیت عاطفی، می‌توان آن را پرسشی درباره صداقت و رفتار متقابل دانست؛ در نیت شغلی، یادآور سنجش ادعاها در برابر شواهد است. نتیجه را باید از واقعیت زندگی و گفت‌وگوی روشن دریافت، نه از پیش‌گویی شعر.
بیت 8، با تصویر «تقابل نیاز عاشق و ناز محبوب»، می‌گوید: «دَر این حَضْرَت چو مُشْتاقان نیاز آرَنْد، ناز آرَنْد / کِه با این دَرْد اگر دربند درمانند، در مانند». این تصویر در زبان حافظ نه گزارش آینده بلکه راهی برای دیدن تناقض‌های دل است. در نیت عاطفی، می‌توان آن را پرسشی درباره صداقت و رفتار متقابل دانست؛ در نیت شغلی، یادآور سنجش ادعاها در برابر شواهد است. نتیجه را باید از واقعیت زندگی و گفت‌وگوی روشن دریافت، نه از پیش‌گویی شعر.
در موضوع عشق و رابطه، مضمون «کشش و بی‌قراری عشق، کوتاهی دیدار و دشواری درمان درد دل» راهی برای بازاندیشی است. پیش از نتیجه‌گیری، احساس خود را از شواهد جدا کن و یک اقدام سنجیده انتخاب کن. شاهد بیت 3، «بِه عُمْری، یِک نَفَس با ما چو بِنْشینَنْد؛ بَرخیزَنْد / نَهالِ شوق در خاطِر چو بَرخیزَنْد، بِنْشانَنْد»، بر دیدار کوتاه و اشتیاق بلند تأکید می‌کند؛ بااین‌همه شعر به‌تنهایی پاسخ قطعی به نیت شخصی نمی‌دهد.
در موضوع آشتی، مضمون «کشش و بی‌قراری عشق، کوتاهی دیدار و دشواری درمان درد دل» راهی برای بازاندیشی است. برای آشتی باید علت فاصله، امکان گفت‌وگوی امن و مسئولیت دو طرف روشن باشد. شاهد بیت 3، «بِه عُمْری، یِک نَفَس با ما چو بِنْشینَنْد؛ بَرخیزَنْد / نَهالِ شوق در خاطِر چو بَرخیزَنْد، بِنْشانَنْد»، بر دیدار کوتاه و اشتیاق بلند تأکید می‌کند؛ بااین‌همه شعر به‌تنهایی پاسخ قطعی به نیت شخصی نمی‌دهد.
در موضوع ازدواج، مضمون «کشش و بی‌قراری عشق، کوتاهی دیدار و دشواری درمان درد دل» راهی برای بازاندیشی است. در تصمیم ازدواج، شناخت متقابل، رضایت و تعهد مهم‌تر از شور گذراست. شاهد بیت 3، «بِه عُمْری، یِک نَفَس با ما چو بِنْشینَنْد؛ بَرخیزَنْد / نَهالِ شوق در خاطِر چو بَرخیزَنْد، بِنْشانَنْد»، بر دیدار کوتاه و اشتیاق بلند تأکید می‌کند؛ بااین‌همه شعر به‌تنهایی پاسخ قطعی به نیت شخصی نمی‌دهد.
در موضوع کار، مضمون «کشش و بی‌قراری عشق، کوتاهی دیدار و دشواری درمان درد دل» راهی برای بازاندیشی است. در امور کاری، توانایی، قرارداد، شواهد و راهنمایی معتبر را بررسی کن. شاهد بیت 3، «بِه عُمْری، یِک نَفَس با ما چو بِنْشینَنْد؛ بَرخیزَنْد / نَهالِ شوق در خاطِر چو بَرخیزَنْد، بِنْشانَنْد»، بر دیدار کوتاه و اشتیاق بلند تأکید می‌کند؛ بااین‌همه شعر به‌تنهایی پاسخ قطعی به نیت شخصی نمی‌دهد.
در موضوع مالی، مضمون «کشش و بی‌قراری عشق، کوتاهی دیدار و دشواری درمان درد دل» راهی برای بازاندیشی است. این غزل درباره سود، زیان یا زمان دریافت پول پیش‌بینی مشخصی ندارد. شاهد بیت 3، «بِه عُمْری، یِک نَفَس با ما چو بِنْشینَنْد؛ بَرخیزَنْد / نَهالِ شوق در خاطِر چو بَرخیزَنْد، بِنْشانَنْد»، بر دیدار کوتاه و اشتیاق بلند تأکید می‌کند؛ بااین‌همه شعر به‌تنهایی پاسخ قطعی به نیت شخصی نمی‌دهد.
در موضوع تحصیل، مضمون «کشش و بی‌قراری عشق، کوتاهی دیدار و دشواری درمان درد دل» راهی برای بازاندیشی است. در یادگیری، تداوم و بازخورد عملی از مقایسه خود با دیگران سودمندتر است. شاهد بیت 3، «بِه عُمْری، یِک نَفَس با ما چو بِنْشینَنْد؛ بَرخیزَنْد / نَهالِ شوق در خاطِر چو بَرخیزَنْد، بِنْشانَنْد»، بر دیدار کوتاه و اشتیاق بلند تأکید می‌کند؛ بااین‌همه شعر به‌تنهایی پاسخ قطعی به نیت شخصی نمی‌دهد.
در موضوع سفر، مضمون «کشش و بی‌قراری عشق، کوتاهی دیدار و دشواری درمان درد دل» راهی برای بازاندیشی است. پیش از سفر، اطلاعات مقصد، امکانات و خطرهای واقعی را بررسی کن. شاهد بیت 3، «بِه عُمْری، یِک نَفَس با ما چو بِنْشینَنْد؛ بَرخیزَنْد / نَهالِ شوق در خاطِر چو بَرخیزَنْد، بِنْشانَنْد»، بر دیدار کوتاه و اشتیاق بلند تأکید می‌کند؛ بااین‌همه شعر به‌تنهایی پاسخ قطعی به نیت شخصی نمی‌دهد.
در موضوع مهاجرت، مضمون «کشش و بی‌قراری عشق، کوتاهی دیدار و دشواری درمان درد دل» راهی برای بازاندیشی است. برای مهاجرت از مشورت تخصصی و برنامه‌ریزی واقع‌بینانه کمک بگیر. شاهد بیت 3، «بِه عُمْری، یِک نَفَس با ما چو بِنْشینَنْد؛ بَرخیزَنْد / نَهالِ شوق در خاطِر چو بَرخیزَنْد، بِنْشانَنْد»، بر دیدار کوتاه و اشتیاق بلند تأکید می‌کند؛ بااین‌همه شعر به‌تنهایی پاسخ قطعی به نیت شخصی نمی‌دهد.
در موضوع سلامتی، مضمون «کشش و بی‌قراری عشق، کوتاهی دیدار و دشواری درمان درد دل» راهی برای بازاندیشی است. تصاویر درد و درمان در این شعر پزشکی نیستند و جای تشخیص یا درمان را نمی‌گیرند. شاهد بیت 3، «بِه عُمْری، یِک نَفَس با ما چو بِنْشینَنْد؛ بَرخیزَنْد / نَهالِ شوق در خاطِر چو بَرخیزَنْد، بِنْشانَنْد»، بر دیدار کوتاه و اشتیاق بلند تأکید می‌کند؛ بااین‌همه شعر به‌تنهایی پاسخ قطعی به نیت شخصی نمی‌دهد.
شاهد اصلی بیت 3 است: «بِه عُمْری، یِک نَفَس با ما چو بِنْشینَنْد؛ بَرخیزَنْد / نَهالِ شوق در خاطِر چو بَرخیزَنْد، بِنْشانَنْد». پیام کاربردی: در رابطه‌ای که تو را میان امید و رنج نگه داشته، نیازها و مرزهای خود را روشن بیان کن. دیدار کوتاه یا توجه گذرا را به‌جای تعهد پایدار نگیر و رنج خود را کوچک نشمار.
تعبیر فال حافظ غزل 194
این غزل بیشتر از آنکه درباره رسیدن سریع به نتیجه باشد، درباره شدت احساس و تأثیری است که حضور یا غیبت یک شخص بر زندگی انسان می‌گذارد. حافظ محبوب را کسی می‌بیند که هم غم را می‌نشاند و هم با دور شدن، قرار دل را می‌برد.
برای فال شما، این مضمون می‌تواند نشان‌دهنده دوره‌ای باشد که در آن یک دیدار، پیام یا توجه کوچک اهمیت زیادی پیدا می‌کند. ممکن است اتفاقی ساده، احساسات پنهان شما را دوباره زنده کند.
از طرف دیگر، غزل یادآوری می‌کند که بعضی دردها با محاسبه و برنامه‌ریزی صرف حل نمی‌شوند. اگر موضوعی قلبی است، باید هم احساس و هم واقعیت را پذیرفت. صبر در اینجا به معنای انتظار بی‌پایان نیست؛ بلکه یعنی اجازه ندهید بی‌قراری شما را به تصمیم عجولانه بکشاند.
معنی و مفهوم غزل
حافظ در آغاز غزل از زیبارویانی سخن می‌گوید که حضورشان غم را از میان می‌برد، اما بی‌مهری آنان آرامش را از دل عاشق می‌گیرد. بنابراین محبوب همزمان سرچشمه آرامش و بی‌قراری است.
در ادامه، حافظ دل‌های عاشقان را به چیزی تشبیه می‌کند که محبوب با کمند جفا گرفتار می‌کند و با گشودن زلف، جان‌های اسیر را به شور و آشفتگی می‌اندازد. زیبایی محبوب برای عاشق نیرویی مهارناشدنی دارد.
در بیت بعد، شاعر از انتظار طولانی سخن می‌گوید: محبوب پس از مدتی تنها لحظه‌ای کنار عاشق می‌نشیند و دوباره برمی‌خیزد، اما همین دیدار کوتاه، نهال شوق را در دل عاشق می‌کارد.
حافظ سپس اشک گوشه‌گیران را به مروارید تشبیه می‌کند و می‌گوید کسی که قدر این اشک‌ها را بداند، از سحرخیزان و اهل دل روی برنمی‌گرداند. اشک در اینجا نشانه صداقت و ارزش احساس عاشقانه است.
در بیت بعد، خنده محبوب باعث جاری شدن اشک از چشم عاشق می‌شود و چهره عاشق نیز راز پنهان دل او را آشکار می‌کند. یعنی عشق آن‌قدر در وجود شاعر نفوذ کرده که دیگر قابل پنهان کردن نیست.
حافظ سپس می‌گوید درمان درد عشق آسان نیست و کسانی که بخواهند آن را تنها با فکر و تدبیر حل کنند، در درمان آن ناتوان می‌مانند. عشق در منطق غزل تجربه‌ای است که از محاسبه عادی فراتر می‌رود.
اشاره به منصور حلاج نیز شدت عشق و فدا شدن در راه آن را یادآوری می‌کند. حافظ در ادامه می‌گوید خودش نیز در این درگاه با بی‌مهری و طرد روبه‌رو می‌شود.
در بیت پایانی، مشتاقان با نیاز به درگاه محبوب می‌آیند، اما به جای ناز و توجه، با ناز محبوب مواجه می‌شوند. کسانی که در پی درمان درد عشق هستند، اگر بخواهند آن را به زور تدبیر حل کنند، همچنان درمانده خواهند ماند.
پیام حافظ به زبان ساده
«در میانه کشش و بی‌قراری عشق، کوتاهی دیدار و دشواری درمان درد دل، به یاد داشته باش: در رابطه‌ای که تو را میان امید و رنج نگه داشته، نیازها و مرزهای خود را روشن بیان کن. شاهد این دریافت، بیت 3 است: «بِه عُمْری، یِک نَفَس با ما چو بِنْشینَنْد؛ بَرخیزَنْد / نَهالِ شوق در خاطِر چو بَرخیزَنْد، بِنْشانَنْد».»
در میانه کشش و بی‌قراری عشق، کوتاهی دیدار و دشواری درمان درد دل، به یاد داشته باش: در رابطه‌ای که تو را میان امید و رنج نگه داشته، نیازها و مرزهای خود را روشن بیان کن. شاهد این دریافت، بیت 3 است: «بِه عُمْری، یِک نَفَس با ما چو بِنْشینَنْد؛ بَرخیزَنْد / نَهالِ شوق در خاطِر چو بَرخیزَنْد، بِنْشانَنْد».
بیت برجسته غزل
بِه عُمْری، یِک نَفَس با ما چو بِنْشینَنْد؛ بَرخیزَنْد
نَهالِ شوق در خاطِر چو بَرخیزَنْد، بِنْشانَنْد
شاهد اصلی بیت 3: «بِه عُمْری، یِک نَفَس با ما چو بِنْشینَنْد؛ بَرخیزَنْد / نَهالِ شوق در خاطِر چو بَرخیزَنْد، بِنْشانَنْد». این بیت به‌طور مستقیم به دیدار کوتاه و اشتیاق بلند می‌پردازد. بیت‌های 2 و 8 نیز وجوه دیگری از مضمون «کشش و بی‌قراری عشق، کوتاهی دیدار و دشواری درمان درد دل» را نشان می‌دهند.
تعبیر این غزل برای نیت‌های مختلف
موضوع مورد نظرتان را انتخاب کنید تا برداشت مرتبط با آن را بخوانید.
تعبیر عاشقانه
در عشق، این غزل از دلبستگی پررنگ و تأثیر عمیق محبوب بر روح عاشق سخن می‌گوید. حضور محبوب غم را کاهش می‌دهد و دوری او قرار را از بین می‌برد. اگر در رابطه‌ای هستید، احتمالاً احساس شما نسبت به طرف مقابل سطحی نیست و رفتارهای کوچک او نیز می‌تواند روی حال شما اثر زیادی بگذارد.
بیت مربوط به نشستن کوتاه محبوب و کاشتن نهال شوق، برای رابطه‌ای که دیدارهای کم اما اثرگذار دارد بسیار معنادار است. ممکن است ارتباطی کوتاه، امید زیادی ایجاد کند؛ اما بهتر است میان امید و وابستگی تفاوت بگذارید.
اگر هنوز رابطه‌ای شکل نگرفته، فال بیشتر از وجود کشش و اشتیاق سخن می‌گوید تا نتیجه قطعی. نشانه واقعی را باید در استمرار توجه، احترام و رفتار متقابل جست‌وجو کرد.
تعبیر گشایش
غزل از کشش و بی‌قراری عشق، کوتاهی دیدار و دشواری درمان درد دل سخن می‌گوید، اما تاریخ و تضمینی برای دگرگونی ارائه نمی‌کند. به جای انتظار نشانه قطعی، رفتارها و فرصت‌های واقعی را بسنج. در رابطه‌ای که تو را میان امید و رنج نگه داشته، نیازها و مرزهای خود را روشن بیان کن.
تعبیر کار و آینده شغلی
در زمینه کار، مضمون غزل می‌تواند به موقعیتی اشاره کند که انگیزه شما به شدت تحت تأثیر یک فرصت، یک شخص یا یک خبر قرار گرفته است. ممکن است یک تشویق کوچک یا یک فرصت کوتاه، دوباره شوق فعالیت را در شما زنده کند.
«نهال شوق» در این زمینه نشانه شروع انگیزه‌ای تازه است. اگر مدتی از کار یا هدف حرفه‌ای خود فاصله گرفته‌اید، یک اتفاق کوچک می‌تواند شما را دوباره به مسیر بازگرداند.
با این حال، چون غزل بر شدت احساس تأکید دارد، بهتر است تصمیم‌های کاری را فقط بر اساس هیجان یک لحظه نگیرید. اگر پیشنهادی دریافت کردید، شرایط عملی، تعهدات و آینده آن را نیز بررسی کنید.
تعبیر دوراهی و تصمیم
در موضوع دوراهی تصمیم، مضمون «کشش و بی‌قراری عشق، کوتاهی دیدار و دشواری درمان درد دل» راهی برای بازاندیشی است. پیش از نتیجه‌گیری، احساس خود را از شواهد جدا کن و یک اقدام سنجیده انتخاب کن. شاهد بیت 3، «بِه عُمْری، یِک نَفَس با ما چو بِنْشینَنْد؛ بَرخیزَنْد / نَهالِ شوق در خاطِر چو بَرخیزَنْد، بِنْشانَنْد»، بر دیدار کوتاه و اشتیاق بلند تأکید می‌کند؛ بااین‌همه شعر به‌تنهایی پاسخ قطعی به نیت شخصی نمی‌دهد.
قدم بعدی پس از خواندن فال
در رابطه‌ای که تو را میان امید و رنج نگه داشته، نیازها و مرزهای خود را روشن بیان کن.
پرسش‌های رایج درباره این غزل
پیام اصلی غزل شماره ۱۹۴ چیست؟
غزل از شدت عشق، بی‌قراری، انتظار و تأثیر عمیق حضور و غیبت محبوب سخن می‌گوید و نشان می‌دهد که درد عشق همیشه با عقل و تدبیر معمول قابل درمان نیست.
معنای «نهال شوق در خاطر» چیست؟
یعنی حتی یک دیدار کوتاه می‌تواند اشتیاقی پایدار در دل ایجاد کند؛ محبوب می‌رود اما اثر دیدار او به صورت امید و شوق در دل عاشق باقی می‌ماند.
چرا حافظ اشک عاشقان را به مروارید تشبیه می‌کند؟
زیرا اشک در این غزل نشانه عمق و صداقت احساس است. اهل معرفت می‌دانند که رنج و اشک عاشقانه می‌تواند ارزشی فراتر از ظاهر خود داشته باشد.
غزل درباره انتظار چه می‌گوید؟
انتظار ممکن است طولانی باشد و دیدار کوتاه اتفاق بیفتد، اما همان دیدار کوتاه می‌تواند امید و شوق تازه‌ای ایجاد کند. با این حال، غزل درباره ناپایداری این لحظه‌ها نیز هشدار می‌دهد.
آیا فال ۱۹۴ رسیدن به خواسته را قطعی می‌داند؟
خیر. غزل بیشتر شدت احساس، انتظار و شوق را بیان می‌کند. برای رسیدن به نتیجه در یک نیت واقعی، باید نشانه‌های عملی، رفتار متقابل و شرایط بیرونی نیز بررسی شوند.
بیشتر درباره پیام این غزل
درس زندگی از این غزل
درس این غزل، کشش و بی‌قراری عشق، کوتاهی دیدار و دشواری درمان درد دل است.
از بیت 1 می‌توان درباره «دوگانگی تسکین و بی‌قراری» آموخت. بیت 1، با تصویر «دوگانگی تسکین و بی‌قراری»، می‌گوید: «سَمَن‌بویان، غُبارِ غَم چو بِنْشینَنْد؛ بِنْشانَنْد / پَری‌رویان، قَرار از دِل چو بِسْتیزَنْد؛ بِسْتانَنْد». این تصویر در زبان حافظ نه گزارش آینده بلکه راهی برای دیدن تناقض‌های دل است. در نیت عاطفی، می‌توان آن را پرسشی درباره صداقت و رفتار متقابل دانست؛ در نیت شغلی، یادآور سنجش ادعاها در برابر شواهد است. نتیجه را باید از واقعیت زندگی و گفت‌وگوی روشن دریافت، نه از پیش‌گویی شعر.
از بیت 2 می‌توان درباره «اسارت دل در کشش محبوب» آموخت. بیت 2، با تصویر «اسارت دل در کشش محبوب»، می‌گوید: «بِه فِتْراکِ جَفا، دِل‌ها چو بَربَنْدَنْد؛ بَربَنْدَنْد / زِ زُلْفِ عَنْبَرین، جان‌ها چو بُگشایَنْد؛ بِفْشانَنْد». این تصویر در زبان حافظ نه گزارش آینده بلکه راهی برای دیدن تناقض‌های دل است. در نیت عاطفی، می‌توان آن را پرسشی درباره صداقت و رفتار متقابل دانست؛ در نیت شغلی، یادآور سنجش ادعاها در برابر شواهد است. نتیجه را باید از واقعیت زندگی و گفت‌وگوی روشن دریافت، نه از پیش‌گویی شعر.
از بیت 3 می‌توان درباره «دیدار کوتاه و اشتیاق بلند» آموخت. بیت 3، با تصویر «دیدار کوتاه و اشتیاق بلند»، می‌گوید: «بِه عُمْری، یِک نَفَس با ما چو بِنْشینَنْد؛ بَرخیزَنْد / نَهالِ شوق در خاطِر چو بَرخیزَنْد، بِنْشانَنْد». این تصویر در زبان حافظ نه گزارش آینده بلکه راهی برای دیدن تناقض‌های دل است. در نیت عاطفی، می‌توان آن را پرسشی درباره صداقت و رفتار متقابل دانست؛ در نیت شغلی، یادآور سنجش ادعاها در برابر شواهد است. نتیجه را باید از واقعیت زندگی و گفت‌وگوی روشن دریافت، نه از پیش‌گویی شعر.
از بیت 4 می‌توان درباره «ارزش اشک و نیاز به همدلی» آموخت. بیت 4، با تصویر «ارزش اشک و نیاز به همدلی»، می‌گوید: «سِرِشْکِ گوشِه‌گیران را چو دَریابَنْد، دُر یابَنْد / رُخِ مِهْر از سَحَرخیزان نَگَردانَنْد، اَگَر دانند». این تصویر در زبان حافظ نه گزارش آینده بلکه راهی برای دیدن تناقض‌های دل است. در نیت عاطفی، می‌توان آن را پرسشی درباره صداقت و رفتار متقابل دانست؛ در نیت شغلی، یادآور سنجش ادعاها در برابر شواهد است. نتیجه را باید از واقعیت زندگی و گفت‌وگوی روشن دریافت، نه از پیش‌گویی شعر.
از بیت 5 می‌توان درباره «آشکار شدن راز در چهره» آموخت. بیت 5، با تصویر «آشکار شدن راز در چهره»، می‌گوید: «زِ چَشْمَم، لَعْلِ رُمّانی چو می‌خَنْدَنْد، می‌بارَنْد / زِ رویَم، رازِ پِنْهانی چو می‌بینَنْد؛ می‌خوانَنْد». این تصویر در زبان حافظ نه گزارش آینده بلکه راهی برای دیدن تناقض‌های دل است. در نیت عاطفی، می‌توان آن را پرسشی درباره صداقت و رفتار متقابل دانست؛ در نیت شغلی، یادآور سنجش ادعاها در برابر شواهد است. نتیجه را باید از واقعیت زندگی و گفت‌وگوی روشن دریافت، نه از پیش‌گویی شعر.
از بیت 6 می‌توان درباره «پیچیدگی رنج عاشق» آموخت. بیت 6، با تصویر «پیچیدگی رنج عاشق»، می‌گوید: «دَوایِ دَرْدِ عاشِق را کسی کاو سَهْل پِنْدارَد / زِ فِکْر، آنان کِه دَر تَدْبیر درمانند، در مانند». این تصویر در زبان حافظ نه گزارش آینده بلکه راهی برای دیدن تناقض‌های دل است. در نیت عاطفی، می‌توان آن را پرسشی درباره صداقت و رفتار متقابل دانست؛ در نیت شغلی، یادآور سنجش ادعاها در برابر شواهد است. نتیجه را باید از واقعیت زندگی و گفت‌وگوی روشن دریافت، نه از پیش‌گویی شعر.
از بیت 7 می‌توان درباره «بهای سنگین عشق و تناقض دعوت و طرد» آموخت. بیت 7، با تصویر «بهای سنگین عشق و تناقض دعوت و طرد»، می‌گوید: «چو مَنْصور از مُراد آنان که بردارند، بر دارند / بدین درگاه، «حافِظ» را چو می‌خوانَنْد؛ می‌رانَنْد». این تصویر در زبان حافظ نه گزارش آینده بلکه راهی برای دیدن تناقض‌های دل است. در نیت عاطفی، می‌توان آن را پرسشی درباره صداقت و رفتار متقابل دانست؛ در نیت شغلی، یادآور سنجش ادعاها در برابر شواهد است. نتیجه را باید از واقعیت زندگی و گفت‌وگوی روشن دریافت، نه از پیش‌گویی شعر.
از بیت 8 می‌توان درباره «تقابل نیاز عاشق و ناز محبوب» آموخت. بیت 8، با تصویر «تقابل نیاز عاشق و ناز محبوب»، می‌گوید: «دَر این حَضْرَت چو مُشْتاقان نیاز آرَنْد، ناز آرَنْد / کِه با این دَرْد اگر دربند درمانند، در مانند». این تصویر در زبان حافظ نه گزارش آینده بلکه راهی برای دیدن تناقض‌های دل است. در نیت عاطفی، می‌توان آن را پرسشی درباره صداقت و رفتار متقابل دانست؛ در نیت شغلی، یادآور سنجش ادعاها در برابر شواهد است. نتیجه را باید از واقعیت زندگی و گفت‌وگوی روشن دریافت، نه از پیش‌گویی شعر.
در عمل: در رابطه‌ای که تو را میان امید و رنج نگه داشته، نیازها و مرزهای خود را روشن بیان کن.
پیام کامل حافظ
ای صاحب نیت، حافظ در این غزل با زبان شورمند، مشتاق و آمیخته به رنج از کشش و بی‌قراری عشق، کوتاهی دیدار و دشواری درمان درد دل سخن می‌گوید. در خواندن فال، نخست صدای خود شعر را بشنو، سپس از آن برای پرسیدن سؤال‌های بهتر درباره زندگی کمک بگیر.
دوگانگی تسکین و بی‌قراری: سَمَن‌بویان، غُبارِ غَم چو بِنْشینَنْد؛ بِنْشانَنْد / پَری‌رویان، قَرار از دِل چو بِسْتیزَنْد؛ بِسْتانَنْد. بیت 1، با تصویر «دوگانگی تسکین و بی‌قراری»، می‌گوید: «سَمَن‌بویان، غُبارِ غَم چو بِنْشینَنْد؛ بِنْشانَنْد / پَری‌رویان، قَرار از دِل چو بِسْتیزَنْد؛ بِسْتانَنْد». این تصویر در زبان حافظ نه گزارش آینده بلکه راهی برای دیدن تناقض‌های دل است. در نیت عاطفی، می‌توان آن را پرسشی درباره صداقت و رفتار متقابل دانست؛ در نیت شغلی، یادآور سنجش ادعاها در برابر شواهد است. نتیجه را باید از واقعیت زندگی و گفت‌وگوی روشن دریافت، نه از پیش‌گویی شعر.
اسارت دل در کشش محبوب: بِه فِتْراکِ جَفا، دِل‌ها چو بَربَنْدَنْد؛ بَربَنْدَنْد / زِ زُلْفِ عَنْبَرین، جان‌ها چو بُگشایَنْد؛ بِفْشانَنْد. بیت 2، با تصویر «اسارت دل در کشش محبوب»، می‌گوید: «بِه فِتْراکِ جَفا، دِل‌ها چو بَربَنْدَنْد؛ بَربَنْدَنْد / زِ زُلْفِ عَنْبَرین، جان‌ها چو بُگشایَنْد؛ بِفْشانَنْد». این تصویر در زبان حافظ نه گزارش آینده بلکه راهی برای دیدن تناقض‌های دل است. در نیت عاطفی، می‌توان آن را پرسشی درباره صداقت و رفتار متقابل دانست؛ در نیت شغلی، یادآور سنجش ادعاها در برابر شواهد است. نتیجه را باید از واقعیت زندگی و گفت‌وگوی روشن دریافت، نه از پیش‌گویی شعر.
دیدار کوتاه و اشتیاق بلند: بِه عُمْری، یِک نَفَس با ما چو بِنْشینَنْد؛ بَرخیزَنْد / نَهالِ شوق در خاطِر چو بَرخیزَنْد، بِنْشانَنْد. بیت 3، با تصویر «دیدار کوتاه و اشتیاق بلند»، می‌گوید: «بِه عُمْری، یِک نَفَس با ما چو بِنْشینَنْد؛ بَرخیزَنْد / نَهالِ شوق در خاطِر چو بَرخیزَنْد، بِنْشانَنْد». این تصویر در زبان حافظ نه گزارش آینده بلکه راهی برای دیدن تناقض‌های دل است. در نیت عاطفی، می‌توان آن را پرسشی درباره صداقت و رفتار متقابل دانست؛ در نیت شغلی، یادآور سنجش ادعاها در برابر شواهد است. نتیجه را باید از واقعیت زندگی و گفت‌وگوی روشن دریافت، نه از پیش‌گویی شعر.
ارزش اشک و نیاز به همدلی: سِرِشْکِ گوشِه‌گیران را چو دَریابَنْد، دُر یابَنْد / رُخِ مِهْر از سَحَرخیزان نَگَردانَنْد، اَگَر دانند. بیت 4، با تصویر «ارزش اشک و نیاز به همدلی»، می‌گوید: «سِرِشْکِ گوشِه‌گیران را چو دَریابَنْد، دُر یابَنْد / رُخِ مِهْر از سَحَرخیزان نَگَردانَنْد، اَگَر دانند». این تصویر در زبان حافظ نه گزارش آینده بلکه راهی برای دیدن تناقض‌های دل است. در نیت عاطفی، می‌توان آن را پرسشی درباره صداقت و رفتار متقابل دانست؛ در نیت شغلی، یادآور سنجش ادعاها در برابر شواهد است. نتیجه را باید از واقعیت زندگی و گفت‌وگوی روشن دریافت، نه از پیش‌گویی شعر.
آشکار شدن راز در چهره: زِ چَشْمَم، لَعْلِ رُمّانی چو می‌خَنْدَنْد، می‌بارَنْد / زِ رویَم، رازِ پِنْهانی چو می‌بینَنْد؛ می‌خوانَنْد. بیت 5، با تصویر «آشکار شدن راز در چهره»، می‌گوید: «زِ چَشْمَم، لَعْلِ رُمّانی چو می‌خَنْدَنْد، می‌بارَنْد / زِ رویَم، رازِ پِنْهانی چو می‌بینَنْد؛ می‌خوانَنْد». این تصویر در زبان حافظ نه گزارش آینده بلکه راهی برای دیدن تناقض‌های دل است. در نیت عاطفی، می‌توان آن را پرسشی درباره صداقت و رفتار متقابل دانست؛ در نیت شغلی، یادآور سنجش ادعاها در برابر شواهد است. نتیجه را باید از واقعیت زندگی و گفت‌وگوی روشن دریافت، نه از پیش‌گویی شعر.
پیچیدگی رنج عاشق: دَوایِ دَرْدِ عاشِق را کسی کاو سَهْل پِنْدارَد / زِ فِکْر، آنان کِه دَر تَدْبیر درمانند، در مانند. بیت 6، با تصویر «پیچیدگی رنج عاشق»، می‌گوید: «دَوایِ دَرْدِ عاشِق را کسی کاو سَهْل پِنْدارَد / زِ فِکْر، آنان کِه دَر تَدْبیر درمانند، در مانند». این تصویر در زبان حافظ نه گزارش آینده بلکه راهی برای دیدن تناقض‌های دل است. در نیت عاطفی، می‌توان آن را پرسشی درباره صداقت و رفتار متقابل دانست؛ در نیت شغلی، یادآور سنجش ادعاها در برابر شواهد است. نتیجه را باید از واقعیت زندگی و گفت‌وگوی روشن دریافت، نه از پیش‌گویی شعر.
بهای سنگین عشق و تناقض دعوت و طرد: چو مَنْصور از مُراد آنان که بردارند، بر دارند / بدین درگاه، «حافِظ» را چو می‌خوانَنْد؛ می‌رانَنْد. بیت 7، با تصویر «بهای سنگین عشق و تناقض دعوت و طرد»، می‌گوید: «چو مَنْصور از مُراد آنان که بردارند، بر دارند / بدین درگاه، «حافِظ» را چو می‌خوانَنْد؛ می‌رانَنْد». این تصویر در زبان حافظ نه گزارش آینده بلکه راهی برای دیدن تناقض‌های دل است. در نیت عاطفی، می‌توان آن را پرسشی درباره صداقت و رفتار متقابل دانست؛ در نیت شغلی، یادآور سنجش ادعاها در برابر شواهد است. نتیجه را باید از واقعیت زندگی و گفت‌وگوی روشن دریافت، نه از پیش‌گویی شعر.
تقابل نیاز عاشق و ناز محبوب: دَر این حَضْرَت چو مُشْتاقان نیاز آرَنْد، ناز آرَنْد / کِه با این دَرْد اگر دربند درمانند، در مانند. بیت 8، با تصویر «تقابل نیاز عاشق و ناز محبوب»، می‌گوید: «دَر این حَضْرَت چو مُشْتاقان نیاز آرَنْد، ناز آرَنْد / کِه با این دَرْد اگر دربند درمانند، در مانند». این تصویر در زبان حافظ نه گزارش آینده بلکه راهی برای دیدن تناقض‌های دل است. در نیت عاطفی، می‌توان آن را پرسشی درباره صداقت و رفتار متقابل دانست؛ در نیت شغلی، یادآور سنجش ادعاها در برابر شواهد است. نتیجه را باید از واقعیت زندگی و گفت‌وگوی روشن دریافت، نه از پیش‌گویی شعر.
اگر امروز قرار باشد فقط یک چیز از این غزل به خاطر بسپاری، آن چیز «دیدار کوتاه و اشتیاق بلند» است. در رابطه‌ای که تو را میان امید و رنج نگه داشته، نیازها و مرزهای خود را روشن بیان کن.
تعبیر فال حافظ برداشتی ادبی و الهام‌بخش از غزل است؛ برای تصمیم‌های مهم، شرایط واقعی زندگی را نیز در نظر بگیرید.