✦ دیوان حافظ شیرازی ✦
غزل 337 حافظ؛ چرا نه در پی عزم دیار خود باشم
متن کامل شعر، پخش صوت، معنی غزل و تعبیر آن
موضوع اصلی: غربت و بازگشت به جایگاه اصیل، اختیار زندگی و وفاداری به عشق
مطالعه آرام غزل حافظ
بیتها را در صفحهای خلوت، با اندازه دلخواه و حالت شب بخوانید.
متن غزل شماره 337 حافظ
پخش صوت غزل
برای شنیدن شعر، پخش را انتخاب کنید
چرا نه در پی عزم دیار خود باشم
چرا نه خاک سر کوی یار خود باشم
غم غریبی و غربت چو بر نمی تابم
به شهر خود روم و شهریار خود باشم
ز محرمان سراپرده وصال شوم
ز بندگان خداوندگار خود باشم
چو کار عمر نه پیداست باری آن اولی
که روز واقعه پیش نگار خود باشم
ز دست بخت گران خواب و کار بی سامان
گرم بود گله ای رازدار خود باشم
همیشه پیشه من عاشقی و رندی بود
دگر بکوشم و مشغول کار خود باشم
بود که لطف ازل رهنمون شود حافظ
وگرنه تا به ابد شرمسار خود باشم
خلاصه تعبیر این غزل
غزل 337 با مطلع «چرا نه در پی عزم دیار خود باشم» درباره غربت و بازگشت به جایگاه اصیل، اختیار زندگی و وفاداری به عشق است. بیت دوم بازگشت به شهر خویش را با بازیافتن شهریاری نفس پیوند می‌دهد؛ امید به سامان یافتن هست، نه تضمین بازگشت شخص یا سفر. دل‌تنگی وطن یا محبوب را تنها معیار تصمیم مهاجرت و بازگشت نکن؛ امکانات زندگی، امنیت و مسئولیت‌ها را نیز بسنج.
بیت 1، «چرا نه در پی عزم دیار خود باشم / چرا نه خاک سر کوی یار خود باشم»: عزم بازگشت به دیار و خاکساری کوی یار. در تعبیر نیت، این تصویر را باید در پیوند با موقعیت واقعی خود خواند؛ زبان غزل اغراق شاعرانه دارد و از آن نمی‌توان خبر قطعی درباره آینده یا نیت اشخاص استخراج کرد.
بیت 2، «غم غریبی و غربت چو بر نمی‌تابم / به شهر خود روم و شهریار خود باشم»: اندوه غربت و بازیافتن اختیار در شهر خویش. در تعبیر نیت، این تصویر را باید در پیوند با موقعیت واقعی خود خواند؛ زبان غزل اغراق شاعرانه دارد و از آن نمی‌توان خبر قطعی درباره آینده یا نیت اشخاص استخراج کرد.
بیت 3، «ز محرمان سراپرده وصال شوم / ز بندگان خداوندگار خود باشم»: محرمی در سراپرده وصال و بندگی محبوب. در تعبیر نیت، این تصویر را باید در پیوند با موقعیت واقعی خود خواند؛ زبان غزل اغراق شاعرانه دارد و از آن نمی‌توان خبر قطعی درباره آینده یا نیت اشخاص استخراج کرد.
بیت 4، «چو کار عمر نه پیداست باری آن اولی / که روز واقعه پیش نگار خود باشم»: ناپایداری عمر و اولویت حضور کنار یار. در تعبیر نیت، این تصویر را باید در پیوند با موقعیت واقعی خود خواند؛ زبان غزل اغراق شاعرانه دارد و از آن نمی‌توان خبر قطعی درباره آینده یا نیت اشخاص استخراج کرد.
بیت 5، «ز دست بخت گران‌خواب و کار بی‌سامان / گرم بود گله‌ای رازدار خود باشم»: بخت گران‌خواب، بی‌سامانی و رازپوشی. در تعبیر نیت، این تصویر را باید در پیوند با موقعیت واقعی خود خواند؛ زبان غزل اغراق شاعرانه دارد و از آن نمی‌توان خبر قطعی درباره آینده یا نیت اشخاص استخراج کرد.
بیت 6، «همیشه پیشه من عاشقی و رندی بود / دگر بکوشم و مشغول کار خود باشم»: وفاداری به عاشقی و رندی همراه کوشش. در تعبیر نیت، این تصویر را باید در پیوند با موقعیت واقعی خود خواند؛ زبان غزل اغراق شاعرانه دارد و از آن نمی‌توان خبر قطعی درباره آینده یا نیت اشخاص استخراج کرد.
بیت 7، «بود که لطف ازل رهنمون شود حافظ / وگرنه تا به ابد شرمسار خود باشم»: امید به راهنمایی لطف ازلی و مسئولیت شخصی. در تعبیر نیت، این تصویر را باید در پیوند با موقعیت واقعی خود خواند؛ زبان غزل اغراق شاعرانه دارد و از آن نمی‌توان خبر قطعی درباره آینده یا نیت اشخاص استخراج کرد.
جمع‌بندی اختصاصی: معنای «دیار خود» را برای نیتت روشن کن و یک اقدام عملی برای بازگشت به تعادل، ارتباط یا محیط مناسب برنامه‌ریزی کن. سراپرده وصال و حضور نزد نگار از آرزوی نزدیکی خبر می‌دهد، اما شعر پاسخ متقابل محبوب را روشن نمی‌کند. بیت ششم با «دگر بکوشم و مشغول کار خود باشم» بر تمرکز و پرهیز از پراکندگی تأکید دارد؛ کار نیمه‌تمام را با برنامه پیش ببر.
تعبیر فال حافظ غزل 337
تعبیر کلی غزل ۳۳۷، بازگشت از غربت به خویشتن و پیدا کردن دوباره جایگاه واقعی خود است. حافظ از محیطی که با آن احساس بیگانگی دارد خسته شده و تصمیم می‌گیرد به دیار خود و کوی یار بازگردد. بنابراین این غزل برای افرادی که در یک دوره بلاتکلیفی، غربت، فشار یا بی‌سامانی قرار دارند، پیام حرکت و بازگشت دارد.
یکی از مهم‌ترین واژه‌های غزل «خود» است: دیار خود، یار خود، شهریار خود، خداوندگار خود، نگار خود، رازدار خود و کار خود. این تکرار نشان می‌دهد که غزل بیش از هر چیز درباره پیدا کردن رابطه درست با خویشتن و زندگی شخصی است.
اگر نیت تو درباره عشق باشد، غزل نشان‌دهنده میل به وصال و نزدیک شدن به فرد مورد نظر است. اگر فاصله‌ای ایجاد شده، مفهوم بازگشت بسیار پررنگ است؛ اما این بازگشت الزاماً قطعی یا فوری نیست و باید با رفتار واقعی طرف مقابل سنجیده شود.
در نیت ازدواج، غزل می‌تواند نشانه تمایل به ساختن زندگی در محیطی باشد که احساس تعلق و آرامش ایجاد می‌کند. برای تصمیم ازدواج، عشق و تعلق مهم‌اند، اما شناخت، مسئولیت‌پذیری و آمادگی دو طرف نیز باید بررسی شوند.
در نیت کاری، این غزل بسیار قابل توجه است. «مشغول کار خود باشم» می‌تواند نشانه آن باشد که وقت آن رسیده انرژی خود را از حاشیه‌ها جمع کنی و روی مسیر حرفه‌ای خود تمرکز کنی. اگر محیط کاری فعلی باعث احساس غربت و بی‌انگیزگی شده، بررسی یک مسیر مناسب‌تر می‌تواند منطقی باشد.
در مسائل مالی، غزل وعده ثروت ناگهانی نمی‌دهد؛ بلکه توصیه می‌کند نظم را به زندگی برگردانی و به جای شکایت از بخت، روی کاری که در اختیار خودت است تمرکز کنی.
در مجموع، پیام غزل این است: از جایی که به تو تعلق ندارد فاصله بگیر، به اصل و مسیر خودت برگرد، کار خودت را انجام بده و برای روشن شدن ادامه راه صبور باش.
معنی و مفهوم غزل
غزل ۳۳۷ با پرسشی آغاز می‌شود که در حقیقت تصمیمی جدی در پشت آن قرار دارد: چرا نباید به دیار خود بازگردم؟ حافظ دیگر نمی‌خواهد غربت را تحمل کند و آرزو دارد در کوی یار قرار گیرد.
«دیار خود» در معنای ظاهری می‌تواند وطن و خانه باشد، اما در لایه عمیق‌تر می‌تواند نماد بازگشت به اصل و هویت واقعی انسان باشد. وقتی انسان مدت زیادی در شرایطی زندگی کند که با ارزش‌ها و خواسته‌هایش هماهنگ نیست، احساس غربت حتی در میان مردم نیز ممکن است ایجاد شود.
در بیت دوم، حافظ می‌گوید اگر غربت را نمی‌تواند تحمل کند، به شهر خود می‌رود و شهریار خود می‌شود. اینجا مفهوم استقلال بسیار پررنگ است. انسان وقتی در جایگاه درست خود قرار می‌گیرد، دوباره احساس اختیار و قدرت تصمیم‌گیری پیدا می‌کند.
بیت سوم از وصال و بندگی سخن می‌گوید. در نگاه عرفانی، رسیدن به محبوب با نوعی تسلیم همراه است؛ اما این تسلیم با وابستگی ناسالم تفاوت دارد. انسان می‌تواند در برابر عشق یا حقیقت فروتن باشد و هم‌زمان هویت خود را حفظ کند.
بیت چهارم به ناپایداری عمر اشاره می‌کند. حافظ چون پایان زندگی را نمی‌داند، می‌خواهد در «روز واقعه» در کنار نگار باشد. این نگاه یادآوری می‌کند که فرصت زندگی محدود است و نباید خواسته‌های مهم را بدون دلیل دائماً به آینده موکول کرد.
در بیت پنجم، حافظ از بخت گران‌خواب و کار بی‌سامان گله دارد، اما می‌گوید رازدار خود خواهد بود. اینجا خویشتن‌داری اهمیت پیدا می‌کند. همه مشکلات نیاز به اعلام عمومی ندارند؛ گاهی حفظ حریم شخصی و پیدا کردن راه‌حل در سکوت، نشانه بلوغ است.
بیت ششم مستقیماً درباره کار شخصی است. حافظ می‌گوید همیشه پیشه‌اش عاشقی و رندی بوده و اکنون نیز می‌خواهد مشغول کار خود باشد. برای زندگی امروز، این بیت می‌تواند یکی از روشن‌ترین توصیه‌های غزل باشد: روی مسیر خودت تمرکز کن.
بیت آخر با امید به لطف ازلی تمام می‌شود. حافظ تلاش خود را لازم می‌داند، اما هدایت و توفیق را نیز مهم می‌شمارد. بنابراین غزل میان کوشش انسان و امید به گشایش تعادل ایجاد می‌کند.
پیام حافظ به زبان ساده
««غم غریبی و غربت چو بر نمی‌تابم / به شهر خود روم و شهریار خود باشم»؛ اندوه غربت و بازیافتن اختیار در شهر خویش.»
بیت دوم بازگشت به شهر خویش را با بازیافتن شهریاری نفس پیوند می‌دهد؛ امید به سامان یافتن هست، نه تضمین بازگشت شخص یا سفر. معنای «دیار خود» را برای نیتت روشن کن و یک اقدام عملی برای بازگشت به تعادل، ارتباط یا محیط مناسب برنامه‌ریزی کن.
بیت برجسته غزل
غم غریبی و غربت چو بر نمی‌تابم
به شهر خود روم و شهریار خود باشم
بیت 2 تصویر «اندوه غربت و بازیافتن اختیار در شهر خویش» را برجسته می‌کند و با محور اصلی غزل پیوند مستقیم دارد.
تعبیر این غزل برای نیت‌های مختلف
موضوع مورد نظرتان را انتخاب کنید تا برداشت مرتبط با آن را بخوانید.
تعبیر عاشقانه
در نیت عشقی، غزل ۳۳۷ بر بازگشت، وصال و تعلق تأکید دارد. حافظ نمی‌خواهد در غربت بماند و آرزو دارد دوباره در دیار یار حضور داشته باشد. بنابراین اگر از شخصی فاصله گرفته‌ای یا رابطه‌ای وارد دوره سردی شده، مضمون غزل با میل به نزدیک شدن دوباره هماهنگ است.
اگر شخص مورد نظر هنوز در زندگی تو حضور دارد، این غزل می‌تواند نشان دهد که احساس تعلق هنوز از بین نرفته است. اگر فاصله ایجاد شده، مفهوم «بازگشت» پررنگ است، اما نباید آن را تضمین بازگشت قطعی دانست.
اگر در رابطه هستی، پیام غزل این است که به جای توجه بیش از اندازه به حاشیه‌ها، روی خود رابطه و کیفیت ارتباط تمرکز کنی. اگر رابطه برایت ارزشمند است، گفت‌وگوی صادقانه و اقدام عملی از انتظار و حدس زدن مفیدتر است.
در صورت یک‌طرفه بودن احساس، مراقب باش که مفهوم وفاداری را با نادیده گرفتن نیازهای خود اشتباه نگیری.
تعبیر گشایش
بیت دوم بازگشت به شهر خویش را با بازیافتن شهریاری نفس پیوند می‌دهد؛ امید به سامان یافتن هست، نه تضمین بازگشت شخص یا سفر. معنای «دیار خود» را برای نیتت روشن کن و یک اقدام عملی برای بازگشت به تعادل، ارتباط یا محیط مناسب برنامه‌ریزی کن.
تعبیر کار و آینده شغلی
در نیت کاری، این غزل پیام بسیار مشخصی دارد: «مشغول کار خود باشم». یعنی به جای مقایسه دائمی با دیگران یا درگیر شدن با حاشیه‌های محیط کار، انرژی خود را روی مسیر حرفه‌ای خودت بگذار.
اگر در محیط فعلی احساس غربت می‌کنی، ابتدا مشخص کن مشکل از خود شغل است یا از محیط و افراد اطراف. اگر مسیر فعلی واقعاً با توانایی‌ها و اهداف تو سازگار نیست، بررسی یک تغییر می‌تواند مفید باشد.
اگر قصد شروع کسب‌وکار یا پروژه شخصی داری، غزل بر استقلال و تمرکز تأکید می‌کند. با این حال، بهتر است پیش از ترک شغل یا سرمایه‌گذاری، برنامه مالی و عملی مشخصی داشته باشی.
پیام غزل در کار بیشتر «تمرکز و بازگشت به مسیر خود» است تا موفقیت ناگهانی.
تعبیر دوراهی و تصمیم
دل‌تنگی وطن یا محبوب را تنها معیار تصمیم مهاجرت و بازگشت نکن؛ امکانات زندگی، امنیت و مسئولیت‌ها را نیز بسنج. گزینه‌ها را بر اساس ارزش، هزینه و پیامد مقایسه کن.
قدم بعدی پس از خواندن فال
معنای «دیار خود» را برای نیتت روشن کن و یک اقدام عملی برای بازگشت به تعادل، ارتباط یا محیط مناسب برنامه‌ریزی کن.
پرسش‌های رایج درباره این غزل
پیام اصلی غزل ۳۳۷ برای نیت من چیست؟
پیام اصلی غزل، بازگشت به مسیر و جایگاهی است که واقعاً به تو تعلق دارد. اگر مدتی در شرایطی بیگانه یا نامناسب بوده‌ای، زمان آن رسیده که اختیار زندگی را دوباره به دست بگیری و روی کار و هدف خودت تمرکز کنی.
اگر منتظر بازگشت یک نفر هستم، این غزل چه می‌گوید؟
مضمون بازگشت و وصال در غزل بسیار پررنگ است و حافظ آرزوی بازگشت به کوی یار را دارد. بنابراین از نظر احساسی امید به نزدیک شدن وجود دارد، اما بازگشت قطعی را نمی‌توان از غزل نتیجه گرفت. رفتار واقعی و تمایل دو طرف را نیز در نظر بگیر.
آیا غزل ۳۳۷ برای نیت عشقی مناسب است؟
بله، غزل درباره یار، وصال، غربت و بازگشت به سوی محبوب است و فضای عاطفی پررنگی دارد. اگر رابطه‌ای وجود دارد، می‌تواند نشان‌دهنده اهمیت زیاد آن رابطه و میل به نزدیکی باشد. با این حال، برای نتیجه‌گیری درباره آینده رابطه باید به واقعیت و رفتار دو طرف نیز توجه کرد.
اگر نیت من کار یا مسائل مالی باشد، چه برداشتی دارد؟
در نیت کاری، عبارت «مشغول کار خود باشم» پیام بسیار مستقیمی دارد: تمرکز روی مسیر شخصی و دوری از حاشیه. اگر محیط فعلی نامناسب است، تغییر را بررسی کن، اما با برنامه. در مسائل مالی نیز نظم، مدیریت و اتکا به تلاش شخصی مهم‌تر از انتظار برای تغییر ناگهانی بخت است.
مهم‌ترین توصیه حافظ در این غزل چیست؟
به جایی و مسیری برگرد که با خود واقعی‌ات هماهنگ است. اگر شرایطی تو را دچار غربت و بی‌سامانی کرده، برای اصلاح آن قدم بردار. روی کار خودت تمرکز کن، حریم شخصی‌ات را حفظ کن، در عشق به رفتار واقعی توجه داشته باش و امید به هدایت و گشایش را از دست نده.
بیشتر درباره پیام این غزل
درس زندگی از این غزل
غزل 337 با مطلع «چرا نه در پی عزم دیار خود باشم» درباره غربت و بازگشت به جایگاه اصیل، اختیار زندگی و وفاداری به عشق است. بیت دوم بازگشت به شهر خویش را با بازیافتن شهریاری نفس پیوند می‌دهد؛ امید به سامان یافتن هست، نه تضمین بازگشت شخص یا سفر. دل‌تنگی وطن یا محبوب را تنها معیار تصمیم مهاجرت و بازگشت نکن؛ امکانات زندگی، امنیت و مسئولیت‌ها را نیز بسنج.
بیت 1، «چرا نه در پی عزم دیار خود باشم / چرا نه خاک سر کوی یار خود باشم»: عزم بازگشت به دیار و خاکساری کوی یار. در تعبیر نیت، این تصویر را باید در پیوند با موقعیت واقعی خود خواند؛ زبان غزل اغراق شاعرانه دارد و از آن نمی‌توان خبر قطعی درباره آینده یا نیت اشخاص استخراج کرد.
بیت 2، «غم غریبی و غربت چو بر نمی‌تابم / به شهر خود روم و شهریار خود باشم»: اندوه غربت و بازیافتن اختیار در شهر خویش. در تعبیر نیت، این تصویر را باید در پیوند با موقعیت واقعی خود خواند؛ زبان غزل اغراق شاعرانه دارد و از آن نمی‌توان خبر قطعی درباره آینده یا نیت اشخاص استخراج کرد.
بیت 3، «ز محرمان سراپرده وصال شوم / ز بندگان خداوندگار خود باشم»: محرمی در سراپرده وصال و بندگی محبوب. در تعبیر نیت، این تصویر را باید در پیوند با موقعیت واقعی خود خواند؛ زبان غزل اغراق شاعرانه دارد و از آن نمی‌توان خبر قطعی درباره آینده یا نیت اشخاص استخراج کرد.
بیت 4، «چو کار عمر نه پیداست باری آن اولی / که روز واقعه پیش نگار خود باشم»: ناپایداری عمر و اولویت حضور کنار یار. در تعبیر نیت، این تصویر را باید در پیوند با موقعیت واقعی خود خواند؛ زبان غزل اغراق شاعرانه دارد و از آن نمی‌توان خبر قطعی درباره آینده یا نیت اشخاص استخراج کرد.
بیت 5، «ز دست بخت گران‌خواب و کار بی‌سامان / گرم بود گله‌ای رازدار خود باشم»: بخت گران‌خواب، بی‌سامانی و رازپوشی. در تعبیر نیت، این تصویر را باید در پیوند با موقعیت واقعی خود خواند؛ زبان غزل اغراق شاعرانه دارد و از آن نمی‌توان خبر قطعی درباره آینده یا نیت اشخاص استخراج کرد.
بیت 6، «همیشه پیشه من عاشقی و رندی بود / دگر بکوشم و مشغول کار خود باشم»: وفاداری به عاشقی و رندی همراه کوشش. در تعبیر نیت، این تصویر را باید در پیوند با موقعیت واقعی خود خواند؛ زبان غزل اغراق شاعرانه دارد و از آن نمی‌توان خبر قطعی درباره آینده یا نیت اشخاص استخراج کرد.
بیت 7، «بود که لطف ازل رهنمون شود حافظ / وگرنه تا به ابد شرمسار خود باشم»: امید به راهنمایی لطف ازلی و مسئولیت شخصی. در تعبیر نیت، این تصویر را باید در پیوند با موقعیت واقعی خود خواند؛ زبان غزل اغراق شاعرانه دارد و از آن نمی‌توان خبر قطعی درباره آینده یا نیت اشخاص استخراج کرد.
درس زندگی: معنای «دیار خود» را برای نیتت روشن کن و یک اقدام عملی برای بازگشت به تعادل، ارتباط یا محیط مناسب برنامه‌ریزی کن. دل‌تنگی وطن یا محبوب را تنها معیار تصمیم مهاجرت و بازگشت نکن؛ امکانات زندگی، امنیت و مسئولیت‌ها را نیز بسنج.
پیام کامل حافظ
پیام حافظ در این غزل آن است که غربت و بازگشت به جایگاه اصیل، اختیار زندگی و وفاداری به عشق را با خودفریبی یکی ندانیم. معنای «دیار خود» را برای نیتت روشن کن و یک اقدام عملی برای بازگشت به تعادل، ارتباط یا محیط مناسب برنامه‌ریزی کن.
تعبیر فال حافظ برداشتی ادبی و الهام‌بخش از غزل است؛ برای تصمیم‌های مهم، شرایط واقعی زندگی را نیز در نظر بگیرید.