✦ دیوان حافظ شیرازی ✦
غزل 316 حافظ؛ زلف بر باد مده تا ندهی بر بادم
متن کامل شعر، پخش صوت، معنی غزل و تعبیر آن
موضوع اصلی: کشمکش میان دلبستگی عمیق و ترس از بی‌اعتنایی
مطالعه آرام غزل حافظ
بیتها را در صفحهای خلوت، با اندازه دلخواه و حالت شب بخوانید.
متن غزل شماره 316 حافظ
پخش صوت غزل
برای شنیدن شعر، پخش را انتخاب کنید
زلف بر باد مده تا ندهی بر بادم
ناز بنیاد مکن تا نکنی بنیادم
می مخور با همه کس تا نخورم خون جگر
سر مکش تا نکشد سر به فلک فریادم
زلف را حلقه مکن تا نکنی دربندم
طره را تاب مده تا ندهی بر بادم
یار بیگانه مشو تا نبری از خویشم
غم اغیار مخور تا نکنی ناشادم
رخ برافروز که فارغ کنی از برگ گلم
قد برافراز که از سرو کنی آزادم
شمع هر جمع مشو ور نه بسوزی ما را
یاد هر قوم مکن تا نروی از یادم
شهره شهر مشو تا ننهم سر در کوه
شور شیرین منما تا نکنی فرهادم
رحم کن بر من مسکین و به فریادم رس
تا به خاک در آصف نرسد فریادم
حافظ از جور تو حاشا که بگرداند روی
من از آن روز که دربند توام آزادم
خلاصه تعبیر این غزل
غزل 316 با مطلع «زلف بر باد مده تا ندهی بر بادم» درباره کشمکش میان دلبستگی عمیق و ترس از بی‌اعتنایی است. در پایان غزل، بند عشق به آزادی درونی بدل می‌شود. محبت را به کنترل معاشرت و آزادی طرف مقابل تبدیل نکن. این خوانش راهی برای تأمل در نیت است، نه پیشگویی قطعی درباره رفتار دیگران یا زمان رخدادها.
بیت 1: ناز محبوب و بیم فروپاشی آرامش. تصویر «زلف بر باد مده تا ندهی بر بادم / ناز بنیاد مکن تا نکنی بنیادم» در بافت این غزل به ناز محبوب و بیم فروپاشی آرامش اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 2: رنج حسادت و نیاز به توجه. تصویر «می مخور با همه کس تا نخورم خون جگر / سر مکش تا نکشد سر به فلک فریادم» در بافت این غزل به رنج حسادت و نیاز به توجه اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 3: حلقه زلف و اسارت دل. تصویر «زلف را حلقه مکن تا نکنی در بندم / طره را تاب مده تا ندهی بر بادم» در بافت این غزل به حلقه زلف و اسارت دل اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 4: ترس از بیگانگی و دور شدن یار. تصویر «یار بیگانه مشو تا نبری از خویشم / غم اغیار مخور تا نکنی ناشادم» در بافت این غزل به ترس از بیگانگی و دور شدن یار اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 5: رهایی از مقایسه با گل و سرو در حضور محبوب. تصویر «رخ برافروز که فارغ کنی از برگ گلم / قد برافراز که از سرو کنی آزادم» در بافت این غزل به رهایی از مقایسه با گل و سرو در حضور محبوب اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 6: شمع مجلس و حسادت عاشق. تصویر «شمع هر جمع مشو ور نه بسوزی ما را / یاد هر قوم مکن تا نروی از یادم» در بافت این غزل به شمع مجلس و حسادت عاشق اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 7: شیرین و فرهاد و خطر شور افراطی. تصویر «شهره شهر مشو تا ننهم سر در کوه / شور شیرین منما تا نکنی فرهادم» در بافت این غزل به شیرین و فرهاد و خطر شور افراطی اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 8: درخواست رحمت و دادخواهی. تصویر «رحم کن بر من مسکین و به فریادم رس / تا به خاک در آصف نرسد فریادم» در بافت این غزل به درخواست رحمت و دادخواهی اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 9: آزادی در دل بندگی عاشقانه. تصویر «حافظ از جور تو حاشا که بگرداند روی / من از آن روز که در بند توام آزادم» در بافت این غزل به آزادی در دل بندگی عاشقانه اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
جمع‌بندی: احساس نیاز و حد و مرز رابطه را بی‌سرزنش و صریح بیان کن. غزل نیاز عاشق به اطمینان را نشان می‌دهد؛ پاسخ سالم در اعتماد و گفت‌وگوست، نه منع و مراقبت دائمی. در همکاری و دوستی، مرزهای روشن از سوءتفاهم و حسادت پیشگیری می‌کند.
تعبیر فال حافظ غزل 316
غزل ۳۱۶ غزل عشق شدید، توجه، وفاداری، حسادت و رهایی از دلبستگی‌های پراکنده است.
اگر نیتت عشقی است، احساس و وابستگی در این غزل بسیار پررنگ است.
اگر رابطه‌ای داری، نیاز به توجه و اطمینان متقابل در آن دیده می‌شود.
اگر از رقیب یا حضور دیگران نگران هستی، غزل بیشتر به کنترل احساس حسادت و گفت‌وگوی صادقانه توصیه می‌کند.
اگر منتظر توجه کسی هستی، رفتار واقعی او را معیار قرار بده.
اگر نیت ازدواج داری، اختصاص یافتن و وفاداری اهمیت زیادی دارد.
اگر نیت کاری داری، تمرکز بر یک هدف می‌تواند مفید باشد، اما انعطاف را از دست نده.
اگر نیت مالی داری، رقابت و هیجان را وارد تصمیم‌های اقتصادی نکن.
اگر در شرایطی احساس اسارت می‌کنی، بررسی کن آیا این وابستگی واقعاً ارزشمند است یا فقط از ترس از دست دادن ناشی می‌شود.
اگر خواسته‌ای داری که مدت‌ها ذهن تو را مشغول کرده، غزل نشان می‌دهد که این خواسته جایگاه مهمی در احساسات تو پیدا کرده است.
پیام کلی غزل این است که عشق می‌تواند هم بند باشد و هم آزادی؛ مهم این است که اختیار و آگاهی خود را در آن حفظ کنی.
معنی و مفهوم غزل
غزل ۳۱۶ مجموعه‌ای از خطاب‌های عاشقانه به محبوب است. حافظ از او می‌خواهد زلف خود را چنان رها و آشفته نکند که عاشق را بیش از این بی‌قرار کند و با ناز و جلوه‌گری بنیاد او را بر باد ندهد.
در بیت دوم، شاعر از محبوب می‌خواهد با هر کسی می ننوشد و از او روی برنگرداند، زیرا بی‌توجهی محبوب باعث رنج و فریاد عاشق می‌شود.
در بیت سوم، تصویر زلف و حلقه آن، نماد دربند شدن عاشق است. حافظ از محبوب می‌خواهد با پیچ و تاب زلف، او را بیش از این گرفتار نکند.
در بیت چهارم، حافظ از محبوب می‌خواهد یار بیگانه نشود و به دیگران توجه عاطفی نشان ندهد، زیرا توجه محبوب به اغیار او را غمگین می‌کند.
در بیت پنجم، شاعر از محبوب می‌خواهد زیبایی چهره و قامت خود را آشکار کند تا حافظ به جای گل و سرو، تنها به او دل ببندد.
در بیت ششم، محبوب به شمع تشبیه می‌شود؛ اگر در هر جمعی بدرخشد، عاشق را می‌سوزاند. همچنین حافظ می‌ترسد که محبوب با پرداختن به گروه‌های دیگر از یاد او برود.
در بیت هفتم، تصویر فرهاد و شیرین برای نشان دادن شدت عشق و بی‌قراری به کار می‌رود. حافظ از محبوب می‌خواهد آن‌قدر شهره نشود و شور برپا نکند که عاشق مانند فرهاد سر به کوه بگذارد.
در بیت هشتم، حافظ از محبوب می‌خواهد بر حال او رحم کند و به فریادش برسد. اشاره به آصف، در معنای تاریخی و ادبی، به خواجه جلال‌الدین تورانشاه از ممدوحان حافظ مربوط دانسته شده است.
در بیت پایانی، حافظ می‌گوید با وجود جور محبوب از او روی نمی‌گرداند، زیرا از روزی که در بند او شده، در حقیقت خود را آزاد یافته است.
در مجموع، معنی غزل درباره شدت عشق، وابستگی، ترس از فراموش شدن، حساسیت نسبت به رقیبان، جلوه محبوب و paradox آزادی در بند عشق است.
پیام حافظ به زبان ساده
«در پایان غزل، بند عشق به آزادی درونی بدل می‌شود»
محبت را به کنترل معاشرت و آزادی طرف مقابل تبدیل نکن احساس نیاز و حد و مرز رابطه را بی‌سرزنش و صریح بیان کن
بیت برجسته غزل
حافظ از جور تو حاشا که بگرداند روی
من از آن روز که در بند توام آزادم
بیت پایانی پیام اصلی غزل را جمع‌بندی می‌کند: آزادی در دل بندگی عاشقانه.
تعبیر این غزل برای نیت‌های مختلف
موضوع مورد نظرتان را انتخاب کنید تا برداشت مرتبط با آن را بخوانید.
تعبیر عاشقانه
در زمینه عشق، غزل ۳۱۶ بسیار پرقدرت است و تقریباً تمام تصاویر آن حول محبوب و ترس عاشق از دست دادن توجه او شکل گرفته‌اند.
اگر شخصی در زندگی تو حضور دارد، این غزل می‌تواند نشان‌دهنده دلبستگی عمیق و نیاز به اطمینان از جایگاه خود در رابطه باشد.
اگر از رقیب یا افراد دیگر نگران هستی، حافظ این نگرانی را به زبان حسادت عاشقانه بیان می‌کند، اما بهتر است در زندگی واقعی آن را به کنترل و سوءظن تبدیل نکنی.
اگر رابطه‌ای سرد شده، گفت‌وگوی مستقیم درباره نیازهای عاطفی می‌تواند بهتر از انتظار برای حدس زدن احساسات باشد.
اگر طرف مقابل به تو توجه و تعهد نشان می‌دهد، این غزل با مفهوم اختصاص یافتن و وفاداری هماهنگ است.
اگر رابطه یک‌طرفه شده، شدت احساس تو به تنهایی نمی‌تواند تعهد طرف مقابل را ثابت کند.
اگر تازه عاشق شده‌ای، مراقب باش شدت هیجان باعث نشود همه تصمیم‌های زندگی را فقط بر اساس این رابطه بگیری.
اگر متأهل هستی، غزل می‌تواند یادآور اهمیت توجه اختصاصی، محبت و ایجاد امنیت عاطفی در رابطه باشد.
اگر منتظر بازگشت کسی هستی، غزل فضای اشتیاق و درخواست توجه دارد، اما نتیجه باید از رفتار واقعی او سنجیده شود.
در مجموع، عشق در این غزل بسیار قوی است؛ پیام سالم آن، وفاداری همراه با اعتماد و حفظ استقلال عاطفی است.
تعبیر گشایش
در پایان غزل، بند عشق به آزادی درونی بدل می‌شود
تعبیر کار و آینده شغلی
در زمینه کار، غزل ۳۱۶ را می‌توان نماد تمرکز شدید بر یک هدف دانست.
اگر پروژه‌ای مهم داری، تمرکز و پیگیری می‌تواند به پیشرفت کمک کند.
اگر افراد زیادی اطراف تو هستند، مراقب باش رقابت و حسادت تمرکزت را به هم نزند.
اگر احساس می‌کنی دیگران از موفقیت تو ناراحت می‌شوند، وارد بازی حاشیه نشو و کار خودت را با کیفیت ادامه بده.
اگر در انتخاب میان چند مسیر کاری مردد هستی، مشخص کن کدام مسیر واقعاً برایت ارزشمند است.
اگر بیش از حد به یک پروژه وابسته شده‌ای، برنامه جایگزین نیز داشته باش.
اگر مدیر یا همکار خاصی برایت اهمیت زیادی دارد، مراقب باش وابستگی حرفه‌ای باعث از دست رفتن استقلال تصمیم‌گیری نشود.
اگر فرصت تازه‌ای پیش آمده، فقط به دلیل ترس از ترک شرایط فعلی آن را رد نکن.
پیام کاری غزل، تمرکز همراه با استقلال و پرهیز از گرفتار شدن در حاشیه‌هاست.
تعبیر دوراهی و تصمیم
دو گزینه را با هزینه، پیامد و ارزش‌های خود بسنج. محبت را به کنترل معاشرت و آزادی طرف مقابل تبدیل نکن
قدم بعدی پس از خواندن فال
احساس نیاز و حد و مرز رابطه را بی‌سرزنش و صریح بیان کن
پرسش‌های رایج درباره این غزل
پیام اصلی غزل ۳۱۶ برای نیت من چیست؟
پیام اصلی غزل، عشق و تمرکز شدید بر یک خواسته است؛ اما در کنار آن باید مراقب حسادت، ترس از دست دادن و وابستگی افراطی باشی.
اگر نیت من عشقی باشد، آیا این غزل نشانه خوبی دارد؟
از نظر مضمون عشق و دلبستگی بسیار قوی است. با این حال، غزل بیشتر شدت احساس و نیاز به توجه متقابل را نشان می‌دهد و نتیجه واقعی باید از رفتار طرف مقابل سنجیده شود.
اگر از رقیب یا شخص دیگری در رابطه می‌ترسم چه کنم؟
غزل این نگرانی را در قالب حسادت عاشقانه به تصویر می‌کشد، اما برای زندگی واقعی بهتر است به جای کنترل و سوءظن، درباره تعهد و مرزهای رابطه شفاف صحبت کنی.
اگر نیت من کاری یا مالی باشد چه برداشتی دارد؟
تمرکز و پیگیری می‌تواند مفید باشد، اما نباید به یک مسیر یا فرد آن‌قدر وابسته شوی که استقلال تصمیم‌گیری خود را از دست بدهی. در مسائل مالی نیز هیجان و رقابت را از تصمیم جدا کن.
مهم‌ترین توصیه حافظ در این غزل چیست؟
چیزی را که ارزشمند می‌دانی با وفاداری دنبال کن، اما خودت را اسیر ترس از دست دادن نکن. عشق، وقتی سالم است، هم پیوند ایجاد می‌کند و هم به انسان آرامش و آزادی می‌دهد.
بیشتر درباره پیام این غزل
درس زندگی از این غزل
غزل 316 با مطلع «زلف بر باد مده تا ندهی بر بادم» درباره کشمکش میان دلبستگی عمیق و ترس از بی‌اعتنایی است. در پایان غزل، بند عشق به آزادی درونی بدل می‌شود. محبت را به کنترل معاشرت و آزادی طرف مقابل تبدیل نکن. این خوانش راهی برای تأمل در نیت است، نه پیشگویی قطعی درباره رفتار دیگران یا زمان رخدادها.
بیت 1: ناز محبوب و بیم فروپاشی آرامش. تصویر «زلف بر باد مده تا ندهی بر بادم / ناز بنیاد مکن تا نکنی بنیادم» در بافت این غزل به ناز محبوب و بیم فروپاشی آرامش اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 2: رنج حسادت و نیاز به توجه. تصویر «می مخور با همه کس تا نخورم خون جگر / سر مکش تا نکشد سر به فلک فریادم» در بافت این غزل به رنج حسادت و نیاز به توجه اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 3: حلقه زلف و اسارت دل. تصویر «زلف را حلقه مکن تا نکنی در بندم / طره را تاب مده تا ندهی بر بادم» در بافت این غزل به حلقه زلف و اسارت دل اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 4: ترس از بیگانگی و دور شدن یار. تصویر «یار بیگانه مشو تا نبری از خویشم / غم اغیار مخور تا نکنی ناشادم» در بافت این غزل به ترس از بیگانگی و دور شدن یار اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 5: رهایی از مقایسه با گل و سرو در حضور محبوب. تصویر «رخ برافروز که فارغ کنی از برگ گلم / قد برافراز که از سرو کنی آزادم» در بافت این غزل به رهایی از مقایسه با گل و سرو در حضور محبوب اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 6: شمع مجلس و حسادت عاشق. تصویر «شمع هر جمع مشو ور نه بسوزی ما را / یاد هر قوم مکن تا نروی از یادم» در بافت این غزل به شمع مجلس و حسادت عاشق اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 7: شیرین و فرهاد و خطر شور افراطی. تصویر «شهره شهر مشو تا ننهم سر در کوه / شور شیرین منما تا نکنی فرهادم» در بافت این غزل به شیرین و فرهاد و خطر شور افراطی اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 8: درخواست رحمت و دادخواهی. تصویر «رحم کن بر من مسکین و به فریادم رس / تا به خاک در آصف نرسد فریادم» در بافت این غزل به درخواست رحمت و دادخواهی اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 9: آزادی در دل بندگی عاشقانه. تصویر «حافظ از جور تو حاشا که بگرداند روی / من از آن روز که در بند توام آزادم» در بافت این غزل به آزادی در دل بندگی عاشقانه اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
جمع‌بندی: احساس نیاز و حد و مرز رابطه را بی‌سرزنش و صریح بیان کن. غزل نیاز عاشق به اطمینان را نشان می‌دهد؛ پاسخ سالم در اعتماد و گفت‌وگوست، نه منع و مراقبت دائمی. در همکاری و دوستی، مرزهای روشن از سوءتفاهم و حسادت پیشگیری می‌کند.
پیام کامل حافظ
غزل 316 با مطلع «زلف بر باد مده تا ندهی بر بادم» درباره کشمکش میان دلبستگی عمیق و ترس از بی‌اعتنایی است. در پایان غزل، بند عشق به آزادی درونی بدل می‌شود. محبت را به کنترل معاشرت و آزادی طرف مقابل تبدیل نکن. این خوانش راهی برای تأمل در نیت است، نه پیشگویی قطعی درباره رفتار دیگران یا زمان رخدادها.
بیت 1: ناز محبوب و بیم فروپاشی آرامش. تصویر «زلف بر باد مده تا ندهی بر بادم / ناز بنیاد مکن تا نکنی بنیادم» در بافت این غزل به ناز محبوب و بیم فروپاشی آرامش اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 2: رنج حسادت و نیاز به توجه. تصویر «می مخور با همه کس تا نخورم خون جگر / سر مکش تا نکشد سر به فلک فریادم» در بافت این غزل به رنج حسادت و نیاز به توجه اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 3: حلقه زلف و اسارت دل. تصویر «زلف را حلقه مکن تا نکنی در بندم / طره را تاب مده تا ندهی بر بادم» در بافت این غزل به حلقه زلف و اسارت دل اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 4: ترس از بیگانگی و دور شدن یار. تصویر «یار بیگانه مشو تا نبری از خویشم / غم اغیار مخور تا نکنی ناشادم» در بافت این غزل به ترس از بیگانگی و دور شدن یار اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 5: رهایی از مقایسه با گل و سرو در حضور محبوب. تصویر «رخ برافروز که فارغ کنی از برگ گلم / قد برافراز که از سرو کنی آزادم» در بافت این غزل به رهایی از مقایسه با گل و سرو در حضور محبوب اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 6: شمع مجلس و حسادت عاشق. تصویر «شمع هر جمع مشو ور نه بسوزی ما را / یاد هر قوم مکن تا نروی از یادم» در بافت این غزل به شمع مجلس و حسادت عاشق اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 7: شیرین و فرهاد و خطر شور افراطی. تصویر «شهره شهر مشو تا ننهم سر در کوه / شور شیرین منما تا نکنی فرهادم» در بافت این غزل به شیرین و فرهاد و خطر شور افراطی اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 8: درخواست رحمت و دادخواهی. تصویر «رحم کن بر من مسکین و به فریادم رس / تا به خاک در آصف نرسد فریادم» در بافت این غزل به درخواست رحمت و دادخواهی اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 9: آزادی در دل بندگی عاشقانه. تصویر «حافظ از جور تو حاشا که بگرداند روی / من از آن روز که در بند توام آزادم» در بافت این غزل به آزادی در دل بندگی عاشقانه اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
جمع‌بندی: احساس نیاز و حد و مرز رابطه را بی‌سرزنش و صریح بیان کن. غزل نیاز عاشق به اطمینان را نشان می‌دهد؛ پاسخ سالم در اعتماد و گفت‌وگوست، نه منع و مراقبت دائمی. در همکاری و دوستی، مرزهای روشن از سوءتفاهم و حسادت پیشگیری می‌کند.
تعبیر فال حافظ برداشتی ادبی و الهام‌بخش از غزل است؛ برای تصمیم‌های مهم، شرایط واقعی زندگی را نیز در نظر بگیرید.