✦ دیوان حافظ شیرازی ✦
غزل 308 حافظ؛ ای رخت چون خلد و لعلت سلسبیل
متن کامل شعر، پخش صوت، معنی غزل و تعبیر آن
موضوع اصلی: شیفتگی به زیبایی، رنج دست‌نیافتنی بودن خواسته و نیاز به آرام شدن آتش دل
مطالعه آرام غزل حافظ
بیتها را در صفحهای خلوت، با اندازه دلخواه و حالت شب بخوانید.
متن غزل شماره 308 حافظ
پخش صوت غزل
برای شنیدن شعر، پخش را انتخاب کنید
ای رخت چون خلد و لعلت سلسبیل
سلسبیلت کرده جان و دل سبیل
سبزپوشان خطت بر گرد لب
همچو مورانند گرد سلسبیل
ناوک چشم تو در هر گوشه ای
همچو من افتاده دارد صد قتیل
یا رب این آتش که در جان من است
سرد کن زان سان که کردی بر خلیل
من نمی یابم مجال ای دوستان
گر چه دارد او جمالی بس جمیل
پای ما لنگ است و منزل بس دراز
دست ما کوتاه و خرما بر نخیل
حافظ از سرپنجه عشق نگار
همچو مور افتاده شد در پای پیل
شاه عالم را بقا و عز و ناز
باد و هر چیزی که باشد زین قبیل
خلاصه تعبیر این غزل
غزل 308 با مطلع «ای رخت چون خلد و لعلت سلسبیل» درباره شیفتگی به زیبایی، رنج دست‌نیافتنی بودن خواسته و نیاز به آرام شدن آتش دل است. دعای سرد شدن آتش دل نشان می‌دهد در دل شور شدید نیز می‌توان آرامش و رهایی طلب کرد. زیبایی یا قدرت دیگری را دلیل بی‌ارزش بودن خود و ضرورت تسلیم بی‌قیدوشرط ندان. این خوانش راهی برای تأمل در نیت است، نه پیشگویی قطعی درباره رفتار دیگران یا زمان رخدادها.
بیت 1: تشبیه رخ محبوب به بهشت و لب او به سلسبیل و بخشیدن دل. تصویر «ای رخت چون خلد و لعلت سلسبیل / سلسبیلت کرده جان و دل سبیل» در بافت این غزل به تشبیه رخ محبوب به بهشت و لب او به سلسبیل و بخشیدن دل اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 2: سبزپوشان خط و تصویر موران گرد چشمه گوارا. تصویر «سبزپوشان خطت بر گرد لب / همچو مورانند گرد سلسبیل» در بافت این غزل به سبزپوشان خط و تصویر موران گرد چشمه گوارا اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 3: زخم ناوک چشم و احساس آسیب‌پذیری عاشقان. تصویر «ناوک چشم تو در هر گوشه‌ای / همچو من افتاده دارد صد قتیل» در بافت این غزل به زخم ناوک چشم و احساس آسیب‌پذیری عاشقان اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 4: دعای سرد شدن آتش دل به یاد رهایی ابراهیم از آتش. تصویر «یا رب این آتش که در جان من است / سرد کن زان سان که کردی بر خلیل» در بافت این غزل به دعای سرد شدن آتش دل به یاد رهایی ابراهیم از آتش اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 5: ستایش زیبایی یار در کنار نداشتن مجال نزدیک شدن. تصویر «من نمی‌یابم مجال ای دوستان / گرچه دارد او جمالی بس جمیل» در بافت این غزل به ستایش زیبایی یار در کنار نداشتن مجال نزدیک شدن اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 6: دوری منزل و کوتاهی دست و دشواری دسترسی به خواسته. تصویر «پای ما لنگ است و منزل بس دراز / دست ما کوتاه و خرما بر نخیل» در بافت این غزل به دوری منزل و کوتاهی دست و دشواری دسترسی به خواسته اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 7: مور در برابر پیل و نابرابری قدرت عاشق و معشوق. تصویر «حافظ از سرپنجه عشق نگار / همچو مور افتاده شد در پای پیل» در بافت این غزل به مور در برابر پیل و نابرابری قدرت عاشق و معشوق اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 8: دعای دوام عزت و آرامش در پایان غزل. تصویر «شاه عالم را بقا و عز و ناز / باد و هر چیزی که باشد زین قبیل» در بافت این غزل به دعای دوام عزت و آرامش در پایان غزل اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
جمع‌بندی: هدف دوردست خود را به یک قدم کوچک و شدنی تبدیل کن و برای آرام کردن فشار عاطفی کمک و فرصت بگیر. تصویر مور و پیل از نابرابری می‌گوید؛ رابطه سالم به احترام متقابل نیاز دارد، نه تنها تحسین یک‌طرفه. اگر امکاناتت با بزرگی هدف هم‌خوان نیست، مسیر را مرحله‌بندی کن و منابع و همراهان مناسب بیاب.
تعبیر فال حافظ غزل 308
غزل ۳۰۸ بیش از هر چیز نشانه کشش شدید، زیبایی، اشتیاق و خواسته‌ای است که در حال حاضر رسیدن به آن آسان نیست.
اگر نیتت عاطفی است، احساس و جذابیت بسیار پررنگ است، اما میان خواستن و رسیدن فاصله وجود دارد.
اگر منتظر دیدار شخصی هستی، غزل میل به دیدار را نشان می‌دهد، ولی نبود فرصت یا وجود مانع را نیز مطرح می‌کند.
اگر در رابطه‌ای دچار فاصله شده‌ای، بهتر است علت واقعی این فاصله را پیدا کنی و فقط بر احساس تکیه نکنی.
اگر نیت کاری داری، هدف ارزشمند است اما مسیر می‌تواند طولانی و نیازمند تلاش بیشتر باشد.
اگر نیت مالی داری، نباید به نتیجه سریع امیدوار باشی؛ برنامه‌ریزی و صبر اهمیت بیشتری دارند.
اگر نیت ازدواج داری، کشش عاطفی می‌تواند قوی باشد، اما شرایط عملی و امکان رسیدن به زندگی مشترک باید بررسی شود.
اگر اکنون مضطرب یا بی‌قرار هستی، مهم‌ترین پیام غزل آرام کردن «آتش درون» است.
در مجموع، این غزل امید را از بین نمی‌برد، اما می‌گوید میان آرزو و دستیابی به آن ممکن است مسیری طولانی وجود داشته باشد.
معنی و مفهوم غزل
غزل ۳۰۸ با ستایش چهره و لب محبوب آغاز می‌شود. حافظ چهره او را به خلد و لب او را به سلسبیل تشبیه می‌کند و می‌گوید این شیرینی جان و دل او را درگیر کرده است.
در بیت دوم، خط سبز و تازه رسته پیرامون لب محبوب به مورچه‌هایی تشبیه می‌شود که گرد سلسبیل جمع شده‌اند. این تصویر در ادامه توصیف زیبایی محبوب قرار می‌گیرد.
در بیت سوم، چشم محبوب مانند تیرهایی تصویر می‌شود که در هر گوشه‌ای قربانیان فراوان دارند. حافظ خود را یکی از همین قربانیان عشق می‌داند.
در بیت چهارم، شاعر از خدا می‌خواهد آتش عشق در جانش را همانند آتشی که بر حضرت ابراهیم سرد شد، آرام کند. این بیت شدت سوز و بی‌قراری عاشقانه را بیان می‌کند.
در بیت پنجم، حافظ نزد دوستان اعتراف می‌کند که با وجود زیبایی بسیار محبوب، فرصت رسیدن و دیدار او را پیدا نمی‌کند. اینجا فاصله میان خواستن و امکان دستیابی آشکار می‌شود.
در بیت ششم، شاعر با استفاده از تصویر شناخته‌شده دست کوتاه و خرمای بر نخیل، دشواری رسیدن به مقصد را بیان می‌کند. پای او لنگ و منزل دور است.
در بیت هفتم، حافظ خود را در برابر قدرت عشق محبوب همچون مورچه‌ای در برابر فیل می‌بیند؛ یعنی قدرت عشق را بسیار بزرگ‌تر از توان مقاومت خود می‌داند.
بیت پایانی با دعای بقا و عزت برای شاه عالم پایان می‌یابد و فضای مدحی غزل را کامل می‌کند.
در مجموع، معنی غزل بر زیبایی محبوب، شدت عشق، آتش درونی، دوری، ناتوانی در رسیدن و دشواری مسیر استوار است.
پیام حافظ به زبان ساده
«دعای سرد شدن آتش دل نشان می‌دهد در دل شور شدید نیز می‌توان آرامش و رهایی طلب کرد»
زیبایی یا قدرت دیگری را دلیل بی‌ارزش بودن خود و ضرورت تسلیم بی‌قیدوشرط ندان هدف دوردست خود را به یک قدم کوچک و شدنی تبدیل کن و برای آرام کردن فشار عاطفی کمک و فرصت بگیر
بیت برجسته غزل
شاه عالم را بقا و عز و ناز
باد و هر چیزی که باشد زین قبیل
بیت پایانی پیام اصلی غزل را جمع‌بندی می‌کند: دعای دوام عزت و آرامش در پایان غزل.
تعبیر این غزل برای نیت‌های مختلف
موضوع مورد نظرتان را انتخاب کنید تا برداشت مرتبط با آن را بخوانید.
تعبیر عاشقانه
در زمینه عشق، غزل ۳۰۸ یکی از غزل‌های بسیار پرکشش حافظ است. تصویر محبوب آن‌قدر زیبا و اثرگذار است که شاعر خود را در برابر عشق او ناتوان می‌بیند. اگر شخص خاصی در ذهن توست، احساس تو نسبت به او می‌تواند بسیار عمیق و شدید باشد.
اگر میان شما فاصله وجود دارد، غزل این فاصله را انکار نمی‌کند؛ حتی حافظ صریحاً از نداشتن مجال سخن می‌گوید. بنابراین ممکن است احساس وجود داشته باشد اما فرصت مناسب برای نزدیک شدن هنوز فراهم نشده باشد.
اگر منتظر دیدار هستی، احتمال نزدیک شدن را می‌توان در مضمون غزل دید، اما زمان و شرایط آن مشخص نیست.
اگر رابطه‌ای به دلیل شرایط بیرونی متوقف شده، بهتر است قبل از هر اقدامی مانع اصلی را شناسایی کنی.
اگر شخص مورد نظر از احساس تو خبر ندارد، بیان احساس باید همراه با احترام به انتخاب و مرزهای او باشد.
اگر در رابطه هستی، شدت علاقه نباید باعث شود واقعیت‌های رابطه را نادیده بگیری.
اگر از یک رابطه آسیب دیده‌ای، بیت مربوط به خاموش شدن آتش می‌تواند پیام مهمی برای آرام کردن خودت داشته باشد.
اگر مجرد هستی، غزل می‌تواند با ورود یا توجه به فردی بسیار جذاب و اثرگذار هماهنگ باشد، اما باید میان جذابیت اولیه و تناسب واقعی تفاوت بگذاری.
پیام عشقی غزل این است که عشق می‌تواند بسیار قدرتمند باشد، اما برای رسیدن به آرامش باید احساس را با صبر و واقع‌بینی همراه کرد.
تعبیر گشایش
دعای سرد شدن آتش دل نشان می‌دهد در دل شور شدید نیز می‌توان آرامش و رهایی طلب کرد
تعبیر کار و آینده شغلی
در زمینه کار، غزل ۳۰۸ به هدفی اشاره می‌کند که جذاب و ارزشمند است اما مسیر رسیدن به آن طولانی است. اگر برای شغل، پروژه، ارتقا یا موفقیتی خاص تلاش می‌کنی، ممکن است اکنون فاصله میان موقعیت فعلی و هدف نهایی زیاد به نظر برسد.
اگر احساس می‌کنی امکاناتت برای رسیدن کافی نیست، تصویر دست کوتاه و خرما بر نخیل به‌خوبی این حالت را نشان می‌دهد.
به جای اینکه به دلیل دشواری مسیر هدف را کنار بگذاری، آن را به مراحل کوچک‌تر تقسیم کن.
اگر منتظر تأیید مدیر یا سازمانی هستی، نتیجه ممکن است به تصمیم شخص دیگری وابسته باشد.
اگر در یک رقابت کاری قرار داری، بهتر است توانایی‌های واقعی خودت را تقویت کنی و از مقایسه افراطی دور بمانی.
اگر فشار کاری زیاد شده، «خاموش کردن آتش» می‌تواند در اینجا به معنای ایجاد تعادل و جلوگیری از فرسودگی باشد.
اگر پیشنهاد جدیدی داری، جذابیت آن را با شرایط واقعی، درآمد، امنیت و امکان پیشرفت مقایسه کن.
اگر مسیر فعلی طولانی است، تجربه‌ای که در طول آن به دست می‌آوری می‌تواند بعدها به سرمایه حرفه‌ای تبدیل شود.
پیام کاری غزل این است که مقصد ارزشمند است، اما برای رسیدن باید صبور، مرحله‌ای و واقع‌بین حرکت کنی.
تعبیر دوراهی و تصمیم
دو گزینه را با هزینه، پیامد و ارزش‌های خود بسنج. زیبایی یا قدرت دیگری را دلیل بی‌ارزش بودن خود و ضرورت تسلیم بی‌قیدوشرط ندان
قدم بعدی پس از خواندن فال
هدف دوردست خود را به یک قدم کوچک و شدنی تبدیل کن و برای آرام کردن فشار عاطفی کمک و فرصت بگیر
پرسش‌های رایج درباره این غزل
پیام اصلی غزل ۳۰۸ برای نیت من چیست؟
این غزل می‌گوید خواسته تو بسیار جذاب و ارزشمند است، اما رسیدن به آن آسان نیست. میان آرزو و نتیجه فاصله‌ای وجود دارد و باید با صبر و شناخت مانع اصلی پیش بروی.
آیا غزل ۳۰۸ برای نیت عشقی مناسب است؟
بله، فضای غزل بسیار عاشقانه است و کشش، زیبایی، دلتنگی و سوز عشق در آن پررنگ است. با این حال، حافظ هم‌زمان از نداشتن مجال و دشواری رسیدن سخن می‌گوید؛ بنابراین احساس قوی است اما نتیجه نیازمند شرایط واقعی است.
اگر منتظر دیدار یا تماس شخصی هستم، چه برداشتی داشته باشم؟
غزل میل شدید به دیدار را نشان می‌دهد، اما در عین حال می‌گوید فرصت رسیدن هنوز فراهم نیست. بهتر است به جای فشار آوردن، اجازه بدهی شرایط و رفتار طرف مقابل مسیر را روشن کند.
اگر نیت من کاری یا مالی باشد، غزل چه می‌گوید؟
هدف ممکن است ارزشمند باشد اما مسیر آن طولانی‌تر از انتظار تو باشد. امکانات فعلی را دقیق بسنج، مانع اصلی را پیدا کن و به جای تصمیم عجولانه، مرحله‌به‌مرحله حرکت کن.
مهم‌ترین توصیه غزل ۳۰۸ چیست؟
آتش درونت را آرام کن و بعد تصمیم بگیر. شدت خواستن نباید باعث شود محدودیت‌ها و واقعیت‌های مسیر را نادیده بگیری. صبر، شناخت مانع و حرکت حساب‌شده راه بهتری برای رسیدن است.
بیشتر درباره پیام این غزل
درس زندگی از این غزل
درس این غزل درباره شیفتگی به زیبایی، رنج دست‌نیافتنی بودن خواسته و نیاز به آرام شدن آتش دل است. دعای سرد شدن آتش دل نشان می‌دهد در دل شور شدید نیز می‌توان آرامش و رهایی طلب کرد. زیبایی یا قدرت دیگری را دلیل بی‌ارزش بودن خود و ضرورت تسلیم بی‌قیدوشرط ندان. هدف دوردست خود را به یک قدم کوچک و شدنی تبدیل کن و برای آرام کردن فشار عاطفی کمک و فرصت بگیر. اگر امکاناتت با بزرگی هدف هم‌خوان نیست، مسیر را مرحله‌بندی کن و منابع و همراهان مناسب بیاب. تصویرهای بهشت و سلسبیل، موران، ناوک چشم، آتش خلیل، خرمای نخیل و پیل را می‌توان نشانه‌هایی برای خودشناسی دانست، نه گزارش قطعی آینده.
پیام کامل حافظ
در غزل 308، شیفتگی به زیبایی، رنج دست‌نیافتنی بودن خواسته و نیاز به آرام شدن آتش دل با تصویرهای بهشت و سلسبیل، موران، ناوک چشم، آتش خلیل، خرمای نخیل و پیل بیان می‌شود. دعای سرد شدن آتش دل نشان می‌دهد در دل شور شدید نیز می‌توان آرامش و رهایی طلب کرد. زیبایی یا قدرت دیگری را دلیل بی‌ارزش بودن خود و ضرورت تسلیم بی‌قیدوشرط ندان. هدف دوردست خود را به یک قدم کوچک و شدنی تبدیل کن و برای آرام کردن فشار عاطفی کمک و فرصت بگیر. تصویر مور و پیل از نابرابری می‌گوید؛ رابطه سالم به احترام متقابل نیاز دارد، نه تنها تحسین یک‌طرفه. در این خوانش، لحن اغراق‌آمیز و نمادین حافظ از تصمیم عملی جدا نگه داشته می‌شود.
تعبیر فال حافظ برداشتی ادبی و الهام‌بخش از غزل است؛ برای تصمیم‌های مهم، شرایط واقعی زندگی را نیز در نظر بگیرید.