✦ دیوان حافظ شیرازی ✦
غزل 306 حافظ؛ اگر به کوی تو باشد مرا مجال وصول
متن کامل شعر، پخش صوت، معنی غزل و تعبیر آن
موضوع اصلی: بی‌قراری در آستانه وصال، احساس بی‌پناهی و حفظ حرمت راز عشق
مطالعه آرام غزل حافظ
بیتها را در صفحهای خلوت، با اندازه دلخواه و حالت شب بخوانید.
متن غزل شماره 306 حافظ
پخش صوت غزل
برای شنیدن شعر، پخش را انتخاب کنید
اگر به کوی تو باشد مرا مجال وصول
رسد به دولت وصل تو کار من به اصول
قرار برده ز من آن دو نرگس رعنا
فراغ برده ز من آن دو جادوی مکحول
چو بر در تو من بی نوای بی زر و زور
به هیچ باب ندارم ره خروج و دخول
کجا روم چه کنم چاره از کجا جویم
که گشته ام ز غم و جور روزگار ملول
من شکسته بدحال زندگی یابم
در آن زمان که به تیغ غمت شوم مقتول
خرابتر ز دل من غم تو جای نیافت
که ساخت در دل تنگم قرارگاه نزول
دل از جواهر مهرت چو صیقلی دارد
بود ز زنگ حوادث هر آینه مصقول
چه جرم کرده ام ای جان و دل به حضرت تو
که طاعت من بی دل نمی شود مقبول
به درد عشق بساز و خموش کن حافظ
رموز عشق مکن فاش پیش اهل عقول
خلاصه تعبیر این غزل
غزل 306 با مطلع «اگر به کوی تو باشد مرا مجال وصول» درباره بی‌قراری در آستانه وصال، احساس بی‌پناهی و حفظ حرمت راز عشق است. تصویر صیقل دل با مهر نشان می‌دهد سختی می‌تواند با شناخت و پختگی همراه شود. درِ بسته را با اصرار بی‌پایان یا فدا کردن سلامت روان خود بازشدنی فرض نکن. این خوانش راهی برای تأمل در نیت است، نه پیشگویی قطعی درباره رفتار دیگران یا زمان رخدادها.
بیت 1: امید به راه یافتن به کوی محبوب و سامان گرفتن کار. تصویر «اگر به کوی تو باشد مرا مجال وصول / رسد به دولت وصل تو کار من به اصول» در بافت این غزل به امید به راه یافتن به کوی محبوب و سامان گرفتن کار اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 2: بی‌قراری حاصل از چشم افسونگر محبوب. تصویر «قرار برده ز من آن دو نرگس رعنا / فراغ برده ز من آن دو جادوی مکحول» در بافت این غزل به بی‌قراری حاصل از چشم افسونگر محبوب اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 3: فقر و بی‌قدرتی عاشق پشت در بسته وصال. تصویر «چو بر در تو من بینوای بی زر و زور / به هیچ باب ندارم ره خروج و دخول» در بافت این غزل به فقر و بی‌قدرتی عاشق پشت در بسته وصال اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 4: سرگردانی در برابر رنج و فرسودگی روزگار. تصویر «کجا روم چه کنم چاره از کجا جویم / که گشته‌ام ز غم و جور روزگار ملول» در بافت این غزل به سرگردانی در برابر رنج و فرسودگی روزگار اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 5: تناقض شاعرانه مرگ از غم و یافتن زندگی در عشق. تصویر «من شکسته بدحال زندگی یابم / در آن زمان که به تیغ غمت شوم مقتول» در بافت این غزل به تناقض شاعرانه مرگ از غم و یافتن زندگی در عشق اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 6: دل تنگ به مثابه منزلگاه سنگین اندوه. تصویر «خرابتر ز دل من غم تو جای نیافت / که ساخت در دل تنگم قرارگاه نزول» در بافت این غزل به دل تنگ به مثابه منزلگاه سنگین اندوه اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 7: صیقل یافتن دل با مهر در برابر زنگ حوادث. تصویر «دل از جواهر مهرت چو صیقلی دارد / بود ز زنگ حوادث هر آینه مصقول» در بافت این غزل به صیقل یافتن دل با مهر در برابر زنگ حوادث اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 8: پرسش از علت نپذیرفتن بندگی و تلاش عاشق. تصویر «چه جرم کرده‌ام ای جان و دل به حضرت تو / که طاعت من بیدل نمی‌شود مقبول» در بافت این غزل به پرسش از علت نپذیرفتن بندگی و تلاش عاشق اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 9: سکوت در برابر نامحرمان و حفظ راز عشق. تصویر «به درد عشق بساز و خموش کن حافظ / رموز عشق مکن فاش پیش اهل عقول» در بافت این غزل به سکوت در برابر نامحرمان و حفظ راز عشق اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
جمع‌بندی: یک راه ارتباطی محترمانه و روشن را امتحان کن و در صورت بسته بودن آن، برای خود حد و مرز بگذار. شعر از اشتیاق یک‌سویه و بی‌پاسخی می‌گوید؛ رضایت و حق انتخاب هر دو طرف مهم است. در موقعیت نابرابر، به جای اتکا به نفوذ دیگران، راه رسمی و روشن درخواست یا اعتراض را دنبال کن.
تعبیر فال حافظ غزل 306
این غزل درباره رسیدن به مقصدی است که مدت‌ها برای آن انتظار کشیده‌ای، اما هنوز مانعی میان تو و آن وجود دارد.
اگر نیتت عاطفی است، عشق عمیق، دلتنگی و آرزوی وصال در غزل بسیار پررنگ است.
اگر از شخصی دور هستی، امکان نزدیک شدن و دیدار در مضمون غزل وجود دارد، اما هنوز مرحله‌ای از انتظار و بلاتکلیفی باقی مانده است.
اگر نیت کاری داری، ممکن است رسیدن به هدف وابسته به باز شدن یک در، موافقت شخصی یا فراهم شدن شرایطی باشد که فعلاً در اختیار تو نیست.
اگر نیت مالی است، غزل بیشتر از رفع تدریجی فشار و رسیدن به ثبات سخن می‌گوید تا پول ناگهانی.
اگر در شرایطی هستی که نه می‌توانی جلو بروی و نه به‌راحتی عقب‌نشینی کنی، این غزل دقیقاً چنین حالت بلاتکلیفی را توصیف می‌کند.
پیام دیگر غزل این است که سختی‌های فعلی می‌توانند تو را پخته‌تر کنند، به شرطی که اجازه ندهی تلخی روزگار ارزش‌های درونی‌ات را از بین ببرد.
در مجموع، نشانه اصلی غزل «وصال پس از انتظار» است؛ اما برای رسیدن به آن باید صبر، واقع‌بینی و تحمل مرحله فعلی را حفظ کنی.
معنی و مفهوم غزل
غزل ۳۰۶ با آرزوی رسیدن به کوی محبوب آغاز می‌شود و حافظ وصول به آن آستان را برابر با به سامان رسیدن کار خود می‌داند. در این بیت، رسیدن به محبوب هم هدف عاشقانه است و هم نمادی از رسیدن به مقصود.
در بیت دوم، دو چشم نرگس‌گون و سرمه‌کشیده محبوب قرار و فراغ را از حافظ گرفته‌اند. چشم محبوب در اینجا عامل بی‌قراری و دلباختگی شاعر است.
در بیت سوم، حافظ خود را بر در محبوب بینوایی بی‌زر و زور معرفی می‌کند که نه راه ورود دارد و نه راه خروج. این تصویر، شدت درماندگی و بلاتکلیفی عاشق را نشان می‌دهد.
در بیت چهارم، شاعر از خود می‌پرسد به کجا برود و چه چاره‌ای بجوید، زیرا از غم و جور روزگار ملول شده است.
در بیت پنجم، حافظ از زندگی یافتن در لحظه‌ای سخن می‌گوید که به تیغ غم محبوب مقتول شود. این بیان paradoxical نشان می‌دهد که برای عاشق، حتی رنج عشق نیز نوعی حیات معنوی دارد.
در بیت ششم، غم محبوب جایگاهی ویژه در دل حافظ یافته و دل تنگ او را محل نزول خود کرده است.
در بیت هفتم، دل به جواهر مهر محبوب صیقل یافته و از زنگ حوادث پاک می‌شود. در اینجا عشق عامل پالایش دل است.
در بیت هشتم، حافظ از محبوب می‌پرسد چه گناهی کرده که طاعت او پذیرفته نمی‌شود. این بیت بیانگر احساس طردشدگی و طلب پذیرش است.
در بیت پایانی، حافظ خود را به تحمل درد عشق و سکوت دعوت می‌کند و از فاش کردن رموز عشق نزد اهل عقل برحذر می‌دارد.
در مجموع، معنی غزل بر محور عشق شدید، انتظار وصال، بی‌پناهی، رنج، وفاداری، طلب پذیرش و پالایش دل در اثر عشق شکل گرفته است.
پیام حافظ به زبان ساده
«تصویر صیقل دل با مهر نشان می‌دهد سختی می‌تواند با شناخت و پختگی همراه شود»
درِ بسته را با اصرار بی‌پایان یا فدا کردن سلامت روان خود بازشدنی فرض نکن یک راه ارتباطی محترمانه و روشن را امتحان کن و در صورت بسته بودن آن، برای خود حد و مرز بگذار
بیت برجسته غزل
به درد عشق بساز و خموش کن حافظ
رموز عشق مکن فاش پیش اهل عقول
بیت پایانی پیام اصلی غزل را جمع‌بندی می‌کند: سکوت در برابر نامحرمان و حفظ راز عشق.
تعبیر این غزل برای نیت‌های مختلف
موضوع مورد نظرتان را انتخاب کنید تا برداشت مرتبط با آن را بخوانید.
تعبیر عاشقانه
در زمینه عشق، غزل ۳۰۶ بسیار عمیق و عاطفی است. حافظ تمام آرامش خود را از دست داده و چشم محبوب را عامل بی‌قراری خود می‌داند. اگر نیت تو درباره شخصی خاص است، احساس موجود می‌تواند عمیق و ریشه‌دار باشد.
اگر از کسی دور هستی، غزل امکان وصال و نزدیک شدن را مطرح می‌کند، اما هنوز مانعی میان شما وجود دارد.
اگر رابطه‌ای قطع شده، باید دید آیا امکان واقعی بازگشت و پذیرش از سوی طرف مقابل وجود دارد یا نه.
اگر شخص مورد نظر سکوت کرده، فشار آوردن برای گرفتن پاسخ ممکن است نتیجه مطلوبی نداشته باشد.
اگر میان شما دلخوری وجود دارد، صبر و آرامش می‌تواند بهتر از اصرار و پیگیری مداوم باشد.
اگر رابطه‌ای یک‌طرفه شده، غزل در عین بیان عشق شدید، به تو یادآوری می‌کند که نباید عزت نفس خود را کاملاً در اختیار پاسخ دیگری قرار دهی.
اگر در رابطه‌ای هستی، گفت‌وگو درباره احساسات می‌تواند مفید باشد، اما همه جزئیات رابطه را برای افراد غیرقابل اعتماد بازگو نکن.
اگر مجرد هستی، این غزل بیشتر از عشق عمیق و دیرپا سخن می‌گوید تا یک آشنایی سطحی و گذرا.
پیام عشقی غزل این است که وصال ارزشمند است، اما عشق سالم باید در کنار اشتیاق، پذیرش و احترام متقابل نیز وجود داشته باشد.
تعبیر گشایش
تصویر صیقل دل با مهر نشان می‌دهد سختی می‌تواند با شناخت و پختگی همراه شود
تعبیر کار و آینده شغلی
در زمینه کار، «وصول» می‌تواند نماد رسیدن به جایگاهی باشد که برای آن مدت‌ها تلاش کرده‌ای. اگر منتظر استخدام، ارتقا یا ورود به پروژه‌ای هستی، ممکن است درِ این موقعیت هنوز کاملاً باز نشده باشد.
اگر نیاز به تأیید مدیر یا شخص دیگری داری، تصمیم او می‌تواند عامل تعیین‌کننده باشد.
اگر در پروژه‌ای گیر کرده‌ای، ابتدا مانع اصلی را شناسایی کن؛ زیرا تلاش بیشتر بدون حل گره اصلی ممکن است فقط خستگی ایجاد کند.
اگر مدتی از فشار کاری خسته شده‌ای، غزل به تو یادآوری می‌کند که فرسودگی را با شکست اشتباه نگیری.
اگر فرصت جدیدی در برابر تو قرار گرفت، شرایط ورود و خروج آن را دقیق بررسی کن تا دوباره در وضعیت بلاتکلیفی قرار نگیری.
اگر رقیبی داری، بهتر است به جای درگیری، روی کیفیت کار و شایستگی خودت تمرکز کنی.
اگر برای هدفی بلندمدت تلاش می‌کنی، سختی‌های فعلی می‌توانند تجربه و مهارت بیشتری برایت بسازند.
پیام کاری غزل این است که رسیدن ممکن است، اما باید گره اصلی مسیر را بشناسی و با صبر و برنامه‌ریزی آن را حل کنی.
تعبیر دوراهی و تصمیم
دو گزینه را با هزینه، پیامد و ارزش‌های خود بسنج. درِ بسته را با اصرار بی‌پایان یا فدا کردن سلامت روان خود بازشدنی فرض نکن
قدم بعدی پس از خواندن فال
یک راه ارتباطی محترمانه و روشن را امتحان کن و در صورت بسته بودن آن، برای خود حد و مرز بگذار
پرسش‌های رایج درباره این غزل
پیام اصلی غزل ۳۰۶ برای نیت من چیست؟
پیام اصلی غزل، امید به رسیدن پس از دوره‌ای از انتظار و بلاتکلیفی است. خواسته‌ات برای حافظ بسیار ارزشمند است، اما تحقق آن به فراهم شدن شرایط و باز شدن مسیر نیاز دارد.
آیا غزل ۳۰۶ برای وصال و بازگشت شخص مورد نظر نشانه دارد؟
مضمون وصال در مطلع بسیار پررنگ است و غزل با آرزوی رسیدن به کوی محبوب آغاز می‌شود. بنابراین با نیت وصال هماهنگ است، اما وجود مانع و نبود پذیرش کامل نیز در شعر دیده می‌شود؛ پس باید نشانه‌های واقعی رفتار طرف مقابل را در نظر گرفت.
اگر در یک رابطه بلاتکلیف هستم، چه برداشتی داشته باشم؟
تصویر حافظ که نه راه ورود دارد و نه راه خروج، دقیقاً با وضعیت بلاتکلیفی هماهنگ است. پیام غزل این است که ابتدا علت این وضعیت را بشناسی و به جای فشار آوردن، فرصت بدهی شرایط واقعی روشن شود.
اگر نیت من کاری یا مالی باشد، غزل چه می‌گوید؟
در کار و مسائل مالی، رسیدن به هدف ممکن است اما یک مانع یا مرحله پذیرش میان تو و نتیجه وجود دارد. بهتر است مانع اصلی را پیدا کنی و با برنامه‌ریزی، صبر و پیگیری منطقی برای رفع آن اقدام کنی.
مهم‌ترین توصیه غزل ۳۰۶ چیست؟
در عشق و هدفی که برایت مهم است صبور باش، اما زندگی خودت را کاملاً متوقف نکن. اگر راهی بسته است، با اجبار بازش نکن؛ علت بسته بودن آن را پیدا کن و اجازه بده شرایط مناسب برای گشایش فراهم شود.
بیشتر درباره پیام این غزل
درس زندگی از این غزل
درس زندگی این غزل، تأمل در بی‌قراری در آستانه وصال، احساس بی‌پناهی و حفظ حرمت راز عشق است. تصویر صیقل دل با مهر نشان می‌دهد سختی می‌تواند با شناخت و پختگی همراه شود. درِ بسته را با اصرار بی‌پایان یا فدا کردن سلامت روان خود بازشدنی فرض نکن. یک راه ارتباطی محترمانه و روشن را امتحان کن و در صورت بسته بودن آن، برای خود حد و مرز بگذار. در موقعیت نابرابر، به جای اتکا به نفوذ دیگران، راه رسمی و روشن درخواست یا اعتراض را دنبال کن. تصاویر کوی بسته، نرگس مکحول، درگاه بی‌راه، تیغ غم و آینه صیقلی دل نشان می‌دهند که زبان شعر می‌تواند چندلایه باشد و نباید به پیشگویی قطعی فروکاسته شود.
پیام کامل حافظ
در غزل 306، بی‌قراری در آستانه وصال، احساس بی‌پناهی و حفظ حرمت راز عشق با تصویرهای کوی بسته، نرگس مکحول، درگاه بی‌راه، تیغ غم و آینه صیقلی دل بیان می‌شود. تصویر صیقل دل با مهر نشان می‌دهد سختی می‌تواند با شناخت و پختگی همراه شود. درِ بسته را با اصرار بی‌پایان یا فدا کردن سلامت روان خود بازشدنی فرض نکن. در خواندن این فال باید میان زیبایی بیان شاعر و واقعیت زندگی فاصله گذاشت. یک راه ارتباطی محترمانه و روشن را امتحان کن و در صورت بسته بودن آن، برای خود حد و مرز بگذار. شعر از اشتیاق یک‌سویه و بی‌پاسخی می‌گوید؛ رضایت و حق انتخاب هر دو طرف مهم است.
تعبیر فال حافظ برداشتی ادبی و الهام‌بخش از غزل است؛ برای تصمیم‌های مهم، شرایط واقعی زندگی را نیز در نظر بگیرید.