✦ دیوان حافظ شیرازی ✦
غزل 299 حافظ؛ اگر شراب خوری جرعه ای فشان بر خاک
متن کامل شعر، پخش صوت، معنی غزل و تعبیر آن
موضوع اصلی: بخشندگی، گذر عمر و ارزش وفاداری در لحظه سخت
مطالعه آرام غزل حافظ
بیتها را در صفحهای خلوت، با اندازه دلخواه و حالت شب بخوانید.
متن غزل شماره 299 حافظ
پخش صوت غزل
برای شنیدن شعر، پخش را انتخاب کنید
اگر شراب خوری جرعه ای فشان بر خاک
از آن گناه که نفعی رسد به غیر چه باک
برو به هر چه تو داری بخور دریغ مخور
که بی دریغ زند روزگار تیغ هلاک
به خاک پای تو ای سرو نازپرور من
که روز واقعه پا وامگیرم از سر خاک
چه دوزخی چه بهشتی چه آدمی چه پری
به مذهب همه کفر طریقت است امساک
مهندس فلکی راه دیر شش جهتی
چنان ببست که ره نیست زیر دیر مغاک
فریب دختر رز طرفه می زند ره عقل
مباد تا به قیامت خراب طارم تاک
به راه میکده حافظ خوش از جهان رفتی
دعای اهل دلت باد مونس دل پاک
خلاصه تعبیر این غزل
غزل 299 با مطلع «اگر شراب خوری جرعه‌ای فشان بر خاک» درباره بخشندگی، گذر عمر و ارزش وفاداری در لحظه سخت است. نیکی کوچک امروز می‌تواند یاد و همراهی ماندگار بسازد. بخشندگی را با بی‌احتیاطی مالی اشتباه نگیر؛ نه بخل خوب است و نه تباه کردن حق خود و دیگران. این خوانش راهی برای تأمل در نیت است، نه پیشگویی قطعی درباره رفتار دیگران یا زمان رخدادها.
بیت 1: بخشندگی و سهیم کردن دیگران در نعمت. تصویر «اگر شراب خوری جرعه‌ای فشان بر خاک / از آن گناه که نفعی رسد به غیر چه باک» در بافت این غزل به بخشندگی و سهیم کردن دیگران در نعمت اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 2: گذرا بودن دارایی و ضرورت استفاده مسئولانه. تصویر «برو به هر چه تو داری بخور دریغ مخور / که بی‌دریغ زند روزگار تیغ هلاک» در بافت این غزل به گذرا بودن دارایی و ضرورت استفاده مسئولانه اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 3: وفاداری در روز واقعه و سختی. تصویر «به خاک پای تو ای سرو نازپرور من / که روز واقعه پا وا نگیرم از سر خاک» در بافت این غزل به وفاداری در روز واقعه و سختی اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 4: نکوهش بخل در برابر کرامت و بخشش. تصویر «چه دوزخی چه بهشتی چه آدمی چه پری / به مذهب همه کفر طریقت است امساک» در بافت این غزل به نکوهش بخل در برابر کرامت و بخشش اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 5: محدودیت راه‌های گریز از سرنوشت و جهان. تصویر «مهندس فلکی راه دیر شش جهتی / چنان ببست که ره نیست زیر دیر مغاک» در بافت این غزل به محدودیت راه‌های گریز از سرنوشت و جهان اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 6: مستی و کشش شور در برابر حسابگری خشک. تصویر «فریب دختر رز طرفه می‌زند ره عقل / مباد تا به قیامت خراب طارم تاک» در بافت این غزل به مستی و کشش شور در برابر حسابگری خشک اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 7: یاد نیک و دعای اهل دل به جای انباشت مال. تصویر «به راه میکده حافظ خوش از جهان رفتی / دعای اهل دلت باد مونس دل پاک» در بافت این غزل به یاد نیک و دعای اهل دل به جای انباشت مال اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
جمع‌بندی: از داشته خود سهمی واقعی و بی‌منت برای دیگری کنار بگذار. وفاداری در روز واقعه آزموده می‌شود؛ سخن عاشقانه را با حضور در دشواری بسنج. از منابع موجود خردمندانه استفاده کن، در عین حال سهم همکاران و تعهدهای مالی را فراموش نکن.
تعبیر فال حافظ غزل 299
این غزل نشانه اهمیت فرصت، بخشندگی، لذت بردن از داشته‌ها و آگاهی از کوتاهی عمر است. حافظ از انسان می‌خواهد آنچه را که ارزشمند است بی‌دلیل حبس نکند.
اگر نیتت درباره یک تصمیم قدیمی است، ممکن است زمان آن رسیده باشد که از حالت انتظار بیرون بیایی.
اگر موضوع عاطفی است، غزل از عشق همراه با وفاداری و کشش شدید سخن می‌گوید، اما درباره از دست دادن عقل در برابر جذابیت نیز هشدار دارد.
اگر موضوع کاری است، تعلل بیش از اندازه می‌تواند فرصت را از بین ببرد.
اگر موضوع مالی است، بخشندگی و استفاده درست از دارایی در کنار حفظ تعادل اهمیت دارد.
اگر در شرایطی هستی که احساس می‌کنی زمان به سرعت می‌گذرد، پیام غزل بسیار روشن است: زندگی را فقط برای آینده‌ای نامعلوم ذخیره نکن.
در مجموع، این فال بیشتر از آنکه وعده یک اتفاق خاص بدهد، دعوت به زندگی آگاهانه و استفاده درست از فرصت‌های موجود است.
معنی و مفهوم غزل
غزل ۲۹۹ با سخن از شراب و افشاندن جرعه‌ای بر خاک آغاز می‌شود و از نفع رسیدن به غیر سخن می‌گوید. در اینجا خاک می‌تواند در پیوند با مردگان و یاد آنان نیز فهمیده شود و فضای شعر از همان ابتدا میان زندگی، مرگ و بخشندگی حرکت می‌کند.
در بیت دوم، حافظ انسان را به بهره بردن از داشته‌های خود دعوت می‌کند و دلیل آن را بی‌ملاحظگی روزگار در زدن تیغ هلاک می‌داند. بنابراین گذر زمان و ناگهانی بودن پایان زندگی از مفاهیم اصلی این غزل است.
در بیت سوم، شاعر سوگند به خاک پای محبوب می‌خورد و وفاداری خود را تا روز واقعه، یعنی روز مرگ، بیان می‌کند. عشق در اینجا با تعهد و ماندگاری همراه است.
در بیت چهارم، حافظ میان بهشت و دوزخ، آدم و پری تفاوت چندانی در برابر مفهوم امساک و بخل قائل نمی‌شود و بخل را ناسازگار با طریقت می‌داند.
در بیت پنجم، فلک همچون مهندسی تصویر می‌شود که راه دیر شش‌جهتی را بسته است و انسان راهی بیرون از این محدوده نمی‌یابد. این تصویر به محدودیت جهان انسانی و بسته بودن راه گریز از سرنوشت اشاره دارد.
در بیت ششم، دختر رز، یعنی شراب، چنان فریبنده معرفی می‌شود که راه عقل را می‌زند. شاعر در عین ستایش آن، قدرت وسوسه و اثرگذاری‌اش را نیز آشکار می‌کند.
در بیت پایانی، حافظ از راه میکده سخن می‌گوید و از دعای اهل دل برای مونس بودن دل پاک خود یاد می‌کند. پایان غزل میان رندی، آرامش، پاکی دل و دعای اهل معنا پیوند برقرار می‌کند.
در مجموع، معنی غزل درباره کوتاهی عمر، بهره بردن از فرصت، بخشندگی، وفاداری، محدودیت اختیار، فریبندگی لذت و ضرورت حفظ پیوند با اهل دل است.
پیام حافظ به زبان ساده
«نیکی کوچک امروز می‌تواند یاد و همراهی ماندگار بسازد»
بخشندگی را با بی‌احتیاطی مالی اشتباه نگیر؛ نه بخل خوب است و نه تباه کردن حق خود و دیگران از داشته خود سهمی واقعی و بی‌منت برای دیگری کنار بگذار
بیت برجسته غزل
به راه میکده حافظ خوش از جهان رفتی
دعای اهل دلت باد مونس دل پاک
بیت پایانی پیام اصلی غزل را جمع‌بندی می‌کند: یاد نیک و دعای اهل دل به جای انباشت مال.
تعبیر این غزل برای نیت‌های مختلف
موضوع مورد نظرتان را انتخاب کنید تا برداشت مرتبط با آن را بخوانید.
تعبیر عاشقانه
در زمینه عشق، غزل ۲۹۹ ترکیبی از کشش شدید، وفاداری و هشدار درباره فریبندگی عشق است. حافظ از محبوبی سخن می‌گوید که حتی در روز واقعه نیز عاشق نمی‌خواهد از خاک پای او دور شود.
اگر در رابطه‌ای هستی، این غزل می‌تواند نشان‌دهنده عمیق بودن وابستگی و وفاداری باشد. اما باید مراقب باشی عشق باعث نشود نشانه‌های واقعی رفتار طرف مقابل را نادیده بگیری.
اگر مجرد هستی، ممکن است با فردی روبه‌رو شوی که جذابیت زیادی دارد و به سرعت توجه تو را جلب می‌کند.
اگر منتظر ابراز علاقه کسی هستی، بهتر است به جای انتظار بی‌پایان، نشانه‌های عملی علاقه او را بررسی کنی.
اگر قصد آشتی داری، وفاداری و علاقه هنوز می‌تواند زمینه‌ای برای نزدیک شدن باشد، اما آشتی زمانی پایدار است که هر دو طرف مسئولیت رابطه را بپذیرند.
اگر رابطه‌ای پنهانی یا پیچیده داری، بیت مربوط به فریب دختر رز هشدار می‌دهد که هیجان نباید جای تصمیم منطقی را بگیرد.
اگر در انتخاب بین عشق و عقل مانده‌ای، حافظ کاملاً عقل را کنار نمی‌گذارد؛ بلکه جذابیت عشق را نشان می‌دهد و همزمان از قدرت آن برای منحرف کردن عقل سخن می‌گوید.
اگر کسی را بیش از اندازه ایده‌آل کرده‌ای، کمی فاصله گرفتن برای دیدن واقعیت می‌تواند مفید باشد.
اگر رابطه‌ای سالم و عمیق داری، این غزل بر قدر دانستن زمان و استفاده از فرصت باهم بودن تأکید می‌کند.
پیام عشقی غزل این است: عشق را دریغ نکن، اما عقل و عزت نفس را نیز در کنار آن نگه دار.
تعبیر گشایش
نیکی کوچک امروز می‌تواند یاد و همراهی ماندگار بسازد
تعبیر کار و آینده شغلی
در زمینه کار، این غزل بیش از هر چیز درباره فرصت است. ممکن است موقعیتی در برابر تو قرار گرفته باشد که اگر بیش از اندازه درباره آن تعلل کنی، از دست برود.
اگر پیشنهاد کاری داری، جوانب آن را سریع اما دقیق بررسی کن و تصمیم را بی‌دلیل به تعویق نینداز.
اگر پروژه‌ای را مدت زیادی عقب انداخته‌ای، اکنون زمان مناسبی برای شروع عملی آن می‌تواند باشد.
اگر منتظر تأیید یا پاسخ یک مجموعه هستی، پیگیری مستقیم بهتر از انتظار خاموش است.
اگر شغل فعلی تمام انرژی تو را می‌گیرد، به یاد داشته باش که زمان نیز بخشی از سرمایه زندگی است و نباید فقط برای درآمد بیشتر، کیفیت زندگی را کاملاً قربانی کرد.
اگر پیشنهاد جذابی داری که بیش از حد خوب به نظر می‌رسد، بیت مربوط به فریبندگی دختر رز هشدار می‌دهد که قبل از تصمیم، جزئیات و پیامدهای آن را بررسی کنی.
در مجموع، این غزل برای کار دعوت به اقدام به‌موقع، استفاده از فرصت و پرهیز از تعلل است.
تعبیر دوراهی و تصمیم
دو گزینه را با هزینه، پیامد و ارزش‌های خود بسنج. بخشندگی را با بی‌احتیاطی مالی اشتباه نگیر؛ نه بخل خوب است و نه تباه کردن حق خود و دیگران
قدم بعدی پس از خواندن فال
از داشته خود سهمی واقعی و بی‌منت برای دیگری کنار بگذار
پرسش‌های رایج درباره این غزل
پیام اصلی غزل ۲۹۹ برای نیت من چیست؟
پیام اصلی غزل استفاده درست از فرصت و دریغ نکردن از زندگی است. حافظ یادآوری می‌کند که زمان محدود است و بهتر است خواسته‌های ارزشمند را بدون دلیل به تأخیر نیندازی؛ البته این دعوت باید همراه با عقل و مسئولیت باشد.
آیا این غزل برای نیت عشقی نشانه خوبی دارد؟
از نظر عاطفی، غزل پر از کشش، وفاداری و دلبستگی عمیق است. اگر رابطه‌ای واقعی و دوطرفه وجود دارد، فرصت باهم بودن و بیان احساسات ارزشمند است؛ اما شعر همزمان هشدار می‌دهد که جذابیت نباید راه عقل را ببندد.
اگر منتظر بازگشت یا آشتی کسی هستم، چه برداشتی داشته باشم؟
غزل وفاداری را پررنگ می‌کند و بی‌اعتنایی کامل به عشق را توصیه نمی‌کند، اما وعده قطعی بازگشت هم نمی‌دهد. اگر امکان گفت‌وگو و اقدام واقعی وجود دارد، فرصت آن را از دست نده؛ اگر هیچ نشانه عملی وجود ندارد، زندگی خودت را متوقف نکن.
برای کار و پول چه پیامی دارد؟
در کار، تعلل بیش از حد می‌تواند باعث از دست رفتن فرصت شود. در مسائل مالی نیز بهتر است میان نگه داشتن سرمایه، استفاده از آن و کمک به دیگران تعادل ایجاد کنی. سود یا پیشنهاد بسیار جذاب را نیز بدون بررسی عقلانی نپذیر.
مهم‌ترین هشدار این غزل چیست؟
هشدار اصلی این است که فرصت زندگی محدود است، اما این موضوع نباید بهانه‌ای برای بی‌احتیاطی شود. حافظ هم از دریغ نکردن می‌گوید و هم نشان می‌دهد که جذابیت شراب می‌تواند راه عقل را بزند؛ پس بهره بردن از زندگی باید با هوشیاری همراه باشد.
بیشتر درباره پیام این غزل
درس زندگی از این غزل
غزل 299 با مطلع «اگر شراب خوری جرعه‌ای فشان بر خاک» درباره بخشندگی، گذر عمر و ارزش وفاداری در لحظه سخت است. نیکی کوچک امروز می‌تواند یاد و همراهی ماندگار بسازد. بخشندگی را با بی‌احتیاطی مالی اشتباه نگیر؛ نه بخل خوب است و نه تباه کردن حق خود و دیگران. این خوانش راهی برای تأمل در نیت است، نه پیشگویی قطعی درباره رفتار دیگران یا زمان رخدادها.
بیت 1: بخشندگی و سهیم کردن دیگران در نعمت. تصویر «اگر شراب خوری جرعه‌ای فشان بر خاک / از آن گناه که نفعی رسد به غیر چه باک» در بافت این غزل به بخشندگی و سهیم کردن دیگران در نعمت اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 2: گذرا بودن دارایی و ضرورت استفاده مسئولانه. تصویر «برو به هر چه تو داری بخور دریغ مخور / که بی‌دریغ زند روزگار تیغ هلاک» در بافت این غزل به گذرا بودن دارایی و ضرورت استفاده مسئولانه اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 3: وفاداری در روز واقعه و سختی. تصویر «به خاک پای تو ای سرو نازپرور من / که روز واقعه پا وا نگیرم از سر خاک» در بافت این غزل به وفاداری در روز واقعه و سختی اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 4: نکوهش بخل در برابر کرامت و بخشش. تصویر «چه دوزخی چه بهشتی چه آدمی چه پری / به مذهب همه کفر طریقت است امساک» در بافت این غزل به نکوهش بخل در برابر کرامت و بخشش اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 5: محدودیت راه‌های گریز از سرنوشت و جهان. تصویر «مهندس فلکی راه دیر شش جهتی / چنان ببست که ره نیست زیر دیر مغاک» در بافت این غزل به محدودیت راه‌های گریز از سرنوشت و جهان اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 6: مستی و کشش شور در برابر حسابگری خشک. تصویر «فریب دختر رز طرفه می‌زند ره عقل / مباد تا به قیامت خراب طارم تاک» در بافت این غزل به مستی و کشش شور در برابر حسابگری خشک اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 7: یاد نیک و دعای اهل دل به جای انباشت مال. تصویر «به راه میکده حافظ خوش از جهان رفتی / دعای اهل دلت باد مونس دل پاک» در بافت این غزل به یاد نیک و دعای اهل دل به جای انباشت مال اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
جمع‌بندی: از داشته خود سهمی واقعی و بی‌منت برای دیگری کنار بگذار. وفاداری در روز واقعه آزموده می‌شود؛ سخن عاشقانه را با حضور در دشواری بسنج. از منابع موجود خردمندانه استفاده کن، در عین حال سهم همکاران و تعهدهای مالی را فراموش نکن.
پیام کامل حافظ
غزل 299 با مطلع «اگر شراب خوری جرعه‌ای فشان بر خاک» درباره بخشندگی، گذر عمر و ارزش وفاداری در لحظه سخت است. نیکی کوچک امروز می‌تواند یاد و همراهی ماندگار بسازد. بخشندگی را با بی‌احتیاطی مالی اشتباه نگیر؛ نه بخل خوب است و نه تباه کردن حق خود و دیگران. این خوانش راهی برای تأمل در نیت است، نه پیشگویی قطعی درباره رفتار دیگران یا زمان رخدادها.
بیت 1: بخشندگی و سهیم کردن دیگران در نعمت. تصویر «اگر شراب خوری جرعه‌ای فشان بر خاک / از آن گناه که نفعی رسد به غیر چه باک» در بافت این غزل به بخشندگی و سهیم کردن دیگران در نعمت اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 2: گذرا بودن دارایی و ضرورت استفاده مسئولانه. تصویر «برو به هر چه تو داری بخور دریغ مخور / که بی‌دریغ زند روزگار تیغ هلاک» در بافت این غزل به گذرا بودن دارایی و ضرورت استفاده مسئولانه اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 3: وفاداری در روز واقعه و سختی. تصویر «به خاک پای تو ای سرو نازپرور من / که روز واقعه پا وا نگیرم از سر خاک» در بافت این غزل به وفاداری در روز واقعه و سختی اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 4: نکوهش بخل در برابر کرامت و بخشش. تصویر «چه دوزخی چه بهشتی چه آدمی چه پری / به مذهب همه کفر طریقت است امساک» در بافت این غزل به نکوهش بخل در برابر کرامت و بخشش اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 5: محدودیت راه‌های گریز از سرنوشت و جهان. تصویر «مهندس فلکی راه دیر شش جهتی / چنان ببست که ره نیست زیر دیر مغاک» در بافت این غزل به محدودیت راه‌های گریز از سرنوشت و جهان اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 6: مستی و کشش شور در برابر حسابگری خشک. تصویر «فریب دختر رز طرفه می‌زند ره عقل / مباد تا به قیامت خراب طارم تاک» در بافت این غزل به مستی و کشش شور در برابر حسابگری خشک اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
بیت 7: یاد نیک و دعای اهل دل به جای انباشت مال. تصویر «به راه میکده حافظ خوش از جهان رفتی / دعای اهل دلت باد مونس دل پاک» در بافت این غزل به یاد نیک و دعای اهل دل به جای انباشت مال اشاره دارد؛ برای نیت خود، این تصویر را با رفتارهای مشاهده‌شده و انتخاب‌های در اختیار خویش بسنج.
جمع‌بندی: از داشته خود سهمی واقعی و بی‌منت برای دیگری کنار بگذار. وفاداری در روز واقعه آزموده می‌شود؛ سخن عاشقانه را با حضور در دشواری بسنج. از منابع موجود خردمندانه استفاده کن، در عین حال سهم همکاران و تعهدهای مالی را فراموش نکن.
تعبیر فال حافظ برداشتی ادبی و الهام‌بخش از غزل است؛ برای تصمیم‌های مهم، شرایط واقعی زندگی را نیز در نظر بگیرید.